Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Posts uit februari, 2007 weergeven

Onderzoeksjournalistiek

Titel: Onderzoeksjournalistiek
Auteurs: Nico Kussendrager (red.), Hanno Bakkeren, Bert Determeijer, Jos van Hezewijk, Eric Hennekam, Martin Karemaker, Gijs Schreuders, Gerard Smit en Peter Verweij
Wolters-Noordhoff, Groningen ISBN 978-90-01-500001-6 1e druk 2007

Het nieuwe boek Onderzoeksjournalistiek zal op 13 maart 2007 aan een selecte groep genodigden gepresenteerd worden in Utrecht.

Er is steeds meer behoefte aan goede onderzoeksjournalistiek. Journalisten die niet mee gaan in de waan van de dag, maar die op zoek gaan naar de achtergronden van het nieuws, onthullingen doen, soms schandalen blootleggen. Die het beleid van overheid, bedrijfsleven en maatschappelijk organisaties tegen het licht houden. Journalisten die proberen maatschappelijke trends en veranderingen te signaleren.

Dit boek biedt een uitgebreide oriëntatie op het complexe terrein van de onderzoeksjournalistiek. Het richt zich op studenten journalistiek aan zowel universiteiten als hogescholen maar ook op al in de prakti…

Mash-up waarschuwing

Als paddestoelen komen ze uit de grond. De zogenaamde mash-up websites. Lees het artikel in de Nieuwe Reporter als u niet weet wat het is. Nieuw onder de website zon, maar al jaren onbewust en zonder technische hulpmiddelen in de goede onderzoeksjournalistiek toegepast. Gegevens mixen.
Alleen heeft het nu een Internet etiket: Mash-up.
Bij goed gebruik prachtig. Kijk nu eens naar de nieuwe Kadaster website: vindjeeigenhuis . Je krijgt de gemiddelde prijzen van de huizen bij jou in de buurt overzichtelijk op je scherm. Lijkt mooi, maar als je dieper gaat graven weet je dat elke straat. buurt c.q. huis anders is.
Voorbeeld: de mooie plaats Doorn heb je verschillende soorten wijken. Een wijk waar welgestelde wonen ligt tegen een zogenaamde arbeiderswijk. De nieuwe Kadaster website smijt alle gegevens van beide wijken door elkaar in een grote grabbelton. Resultaat heel vreemde gemiddelde prijzen. In mijn opinie mag een officiële instelling als het Kadaster nooit zulke gegevens opz'n ma…

KISS methode

Ruim twintig jaar geleden heb ik voor mijn toenmalige werkgever, het Klinisch Genetisch Centrum Utrecht, een systeem bedacht om diagnoses voor erfelijke aandoeningen uniform te registreren (Lit. oa.: Uniform genetic diagnosis code, American Journal Human Genetics 1995; pag. 57 of The Dutch Uniform Multicenter Registration system for genetic disorders and malformation syndromes.)
Na enkele jaren werd deze codelijst overgenomen door enkele andere Nederlandse Klinisch Genetica Centra en kreeg de naam Cineas: Centraal INformatiesysteem Erfelijke Aandoeningen en Synoniemen. De afgelopen jaren is dit uniforme registratiesusteem flink aangepast en uitgebreid. Vanaf begin dit jaar wordt het systeem wereldwijd aangeboden via de website Cineas.org .
Dit succesvolle project gebruik ik nog steeds als voorbeeld als ik adviezen geef met betrekking tot ICT-projecten. Ik hou mijn opdrachtgevers altijd voor om de KISS methode toe te passen. KISS is de afkorting voor verschillende methodes: Keep It …

Dear Father

Vorige week was ik voor een archiefonderzoekje bij de Abdij Maria Toevlucht in Zundert. Een trappisten abdij die met zijn tijd meegaat, maar die zijn doelstellingen in de veranderende samenleving op moderne wijze trouw blijft. Zelfs Zen heeft er zijn intreden gedaan. Veel van u zullen de abdij kennen van beroemde televisieuitzending van schrijver Godfried Bomans en zijn broer. Mijn vrouw en ik werden bijzonder hartelijk ontvangen door abt Wiro Fagel (inderdaad familie van de bekende restaurantfamilie). Het was een warm bad om daar te zijn. Abt Fagel stond open voor al onze vragen. Het was heerlijk om naar deze wijze man te luisteren.
We gingen ook het graf van de grootouders van mijn vrouw bezoeken. Op de kleine begraafplaats liggen slechts twee vrouwen begraven.
Terwijl wij daarheen liepen flitste er een lied van Neil Diamond door mijn hoofd. Het is uit de film Jonathan Livingston Seagull, de titel is Dear Father:


Dear father
We dream
We dream
We dream
While we may

Who are we to need
We need

Speeltuin

Het Archiefforum is door de grens van 2800 abonnees gegaan afgelopen week. We zijn op weg naar de 3000 leden. De 3 miljoen pageviews grens is ook gebroken.
Gisteren is de redactie voor het eerst fysiek bij elkaar gekomen bij het Brabants Informatie Historisch Centrum. Al maanden werken wij geheel digitaal en het was leuk en inspirerend elkaar eens 'echt' te ontmoeten. We hebben daar creatieve plannen gemaakt voor de toekomst. Maar ook het toekomstige redactiestatuut is besproken. De definitieve versie zullen we binnenkort publiceren. Alle inkomsten worden gebruikt in nieuwe projecten die aansluiten op de veranderingen in onze maatschappij én de nieuwe mogelijkheden van Internet als communicatiemiddel en kennisoverdracht. Abonnees hebben daarbij een eigen inbreng. Dit zal in combinatie met al onze andere plannen (bijv. Stichting Het Archiefforum) uniek voor Nederland en Vlaanderen zijn.

Vooraf hebben we van dé leermeester op het gebied van Internet zoeken, Henk van Ess van Voel…

Droom tijdsbalk

De Spectrum Tijdsbalk is een aanrader als "naslagwerk". (© 2004 Winkler Prins/Het Spectrum)
U kunt er overzichtelijk mee door de tijd reizen. De woorden in deze tijdlijn zijn vaak gekoppeld aan allerlei hyperlinks, die weer aanvullende informatie geven.
Goede tijdsbalken kunnen u helpen u te oriënteren en bieden meestal betrouwbare informatie, zeker in de hier kort voorgestelde Spectrum Tijdlijn. Dit is een uitstekend tip die ik vond in de: Webswijzernieuwsbrief van de Vlaamse Bibliotheken 2007, nr 6 van Marnix Coppens Bibliotheek Brugge Rubriekscoördinator Geschiedenis.

Deze tijdsbalk bracht mij op een heel creatief idee. Een droom inmiddels. Maar daarvoor heb ik hulp nodig. Ook commercieel een succesnummer denk ik.
Meer info als u wilt helpen email: eric@hennekam.org

Studieboek Onderzoeksjournalistiek presentatie

De presentatie van het nieuwe studieboek Onderzoeksjournalistiek is dinsdag 13 maart aanstaande in Utrecht. Gekoppeld aan dit studieboek zal er een speciale website komen: www.onderzoeksjournalistiek.wolters.nl

Digital Book Index

Digital Book Index heeft afgelopen de historisch mijlpaal van 130.000 records bereikt. De collectie bestaat uit eBooks, eTexts, eDocuments, audiovisuele documenten en online referenties tools. U kunt er op vele onderwerpen zoeken, medijnen, recht, geschiedenis, economie, kunst, genetica, genealogie, religie, etc.
De 15.000 titels geschiedenis hebben onderwerpen uit alle continenten, de Eerste en Tweede Wereldoorlog, koude oorlog, spionage,burger oorlogen etc. En daarnaast zijn er ruim 1000 gedigitaliseerde historische documenten, welke chronologisch zijn opgeslagen.
De moeite waard om als journalist deze databank eens te raadplegen.

Ga naar: www.DigitalBookIndex.com (mirror1) of www.DigitalBookIndex.org (mirror2). U moet zich eerst even aanmelden.

3 miljoen Duitse vaktijdschriften

Goed archiefonderzoek begint met literatuuronderzoek. Zo ook onderzoek in Duitsland. In de DigiZeitschriften databank kunt u drie miljoen Duitse vaktijdschriften vinden.

Meer informatie: Het Archiefforum

Bronvermelding

Vandaag op het Archiefforum ook aandacht voor bronvermelding door journalisten. Dit n.a.v. de publicatie in de Volksrant 'Generaal X'. Deze zaak heeft vele kanten blijkt nu.
Bronvermelding is bij wetenschappelijk publicaties gewoon een eis. in de journalistiek kun je ze soms stil houden in de wetenschappelijk wereld is het een verplichting ze te noemen.
Dit weekend las ik de Masterscriptie Archiefwetenschappen van student Mastenbroek: De prestatiegerichte archiefinstelling. Dit is de theoretisch-wetenschappelijk beschrijving van het dienstverleningsconcept Archief in Zicht van enkele archiefinstellingen in Gelderland. Een zeer leesbaar rapport, maar u raad het misschien al: de bedenker van dit concept komt niet voor in de bronvermeldingen van de verder prima scripte van Mastenbroek. Mogelijk is hij het vergeten of was zijn bronnenarchief (incl. emails, verslagen van gesprekken, kladjes e.d.) niet goed op orde. Dus ook in de wetenschappelijk wereld vallen wel eens steekjes.
Advi…

Church of England

De Britse krant The Times kwam vanochtend met het bericht dat de Anglicaanse Kerk en de Rooms-Katholieke Kerk vergaande plannen hebben voor een hereniging. Omdat ik zelf ben gehuwd in de Anglicaanse Kerk van Utrecht volg ik dit soort berichten een beetje. De Anglicaanse Kerk, die officieel de Episcopale Kerk van Engeland (Church of England) heet, is in 1534 ontstaan toen de Engelse koning Willem VIII ging scheiden van vrouwe Catharina van Aragon om zo de weg vrij te maken voor zijn nieuwe liefde Anna Boleyn. De Paus deed een verbod uitvaardigen en een schisma was geboren.

In de Nederlandse archieven vond ik vanochtend niet veel archiefmateriaal over de Anglicaanse Kerk in Nederland. Ze hebben sinds 1931 een nauw band met de Oud Katholieke Kerk van Nederland. Die samenwerking bestaat o.a. uit wederzijdse erkenning van ambt en sacramenten. In de Nederlndse archieven van de Oud Katholieke Kerk kunt u daarom wel eens informatie vinden over de Anglikaanse Kerk.
Bij het Gemeentearchief R…

Moord en doodslag in de Haag

De inventaris op de archieven van de gemeentepolitie ’s-Gravenhage kunt u vanaf nu raadplegen via de website Achieven.nl. Mijn handen jeuken, want dit archief is smullen. Helaas zijn niet alle documenten openbaar, maar er is toch genoeg uit te halen. Wat denkt u bijvoorbeeld van de archiefdocumenten betreffende moord en doodslag 1908-1994. Of de dossiers processen-verbaal van het Bureau Zware Criminaliteit (Oud C) betreffende levensdelicten over de periode 1971-1996. Hoe actueel kun je zijn, Bram.
Ik citeer nog even verder uit de inventaris op dit poltitiearchief:
- Processen-verbaal en onderzoeken van de Centrale Recherche 1952-1985
- Dagrapporten arrestantenbewaarplaats Nieuwe Schoolstraat, 1943 juni 9-dec 12
- Arrestantenregisters van het Hoofdbureau, 1940-1943
- Vreemdelingenkaarten van genationaliseerden uit Tjechisch-Slowakije, Zuid-Slavië, Oostenrijk, Duitsland, Polen, Zwitserland, Joegoslavië, Estland en Hongarije,1940-1945.
U kunt het allemaal vinden bij het Gemeentearchief Den Haa…

Presidential Timeline

Korte mededeling die ik zojuist in een persbericht uit Amerika ontving. Aanstaande maandag gaat de website Presidential Timeline van start. Een tijdbalks met de historische gegevens en documenten van de Amerikaanse presidenten uit de 20ste eeuw. Mogelijk een bijzonder handig hulpmiddel voor journalisten en andere archiefonderzoekers.
Meer informatie: Het Archiefforum

Melancholy Man

Kent u dat? Je ziet en hoort een bericht en dat koppel je onbewust aan iets wat je eerder is overkomen of een gebeurtenis uit je omgeving.
Ik had het deze week toen ik mezelf op oude beelden onverwachts terug zag in het televisieprogramma De Wereld Draait Door. Ik kreeg gelijk de associatie met een lied van de Moody Blues wat ik als kind grijs heb gedraaid: Melancholy Man.
De tekst van het lied hing ruim 40 jaar gelden in een grote poster boven mijn bed:


Im a melancholy man, thats what I am,
All the world surrounds me, and my feet are on the ground.
Im a very lonely man, doing what I can,
All the world astounds me and I think I understand
That were going to keep growing, wait and see.

When all the stars are falling down
Into the sea and on the ground,
And angry voices carry on the wind,
A beam of light will fill your head
And youll remember whats been said
By all the good men this worlds ever known.
Another man is what youll see,
Who looks like you and looks like me,
And yet somehow he will not feel…

Vervreemding

De in Amerika gevonden brieven van Otto Frank en het ruuthuse handschrift dat is aangekocht door de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag beheerste gisterenavond het nieuws. De vondst van de brieven van de vader van Anna Frank waren echt een verrassing. De aankoop door de KB van het Gruuthuse manuschript met daarin o.a. het Kerelslied en Egidius-lied stelde mij voor enige vraagtekens.
In mijn opinie hoort dit archiefdocument thuis bij de Koninklijke Bibliotheek in Brussel. Daar lag het ook altijd in bruikleen, totdat de particuliere eigenaar (Belgische baron: collectie van de familie Van Caloen) - veel geld kon krijgen van de Hollanders.
De Belgische KB had het geld niet of kon het niet bij elkaar schrappen. En had het nakijken toen de KB uit Den Haag met hulp van derden kon toeslaan. Het Gruuthuse-handschrift is verworven met de steun van de Mondriaan Stichting, het VSB-fonds, de Bank Giro Loterij, de Van den Ende Foundation en de Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek.
Ik vind dit…

Het Staatsblad en archieven

Bijna elke dag kijk ik even op de website de Bekendmaking naar de aankondigingen in het Nederlands Staatsblad en Staatscourant. Ik speur dan naar berichten over archieven en met m.n. naar archieven waarvan de openbaarheid beperkt is. Want dat zijn de archieven die interessant zijn voor journalisten. Waarom wordt de openbaarheid beperkt? Wat staat er in de documenten die we niet zomaar mogen zien? Afgelopen dag was het goed raak in het Staatsblad. een serie aankondigingen van archieven waar de openbaarheid door de minister is beperkt:

Beperking openbaarheid archief nagelaten stukken mr. M.P.L. Steenberghe als leider Economische, Financiële en Scheepvaartmissie Koninkrijk der Nederlanden in de Verenigde Staten 1942-1945Beperking openbaarheid archief Commissies Verzetster Oost-Azië 1942-1945, 1949-1957Beperking openbaarheid archief Iran, consulaat/gezantschap Teheran 1903-1945Besluit tot het stellen van beperkende bepalingen op de openbaarheid van naar het Nationaal Archief over te brenge…

Een feestje bij Het Archiefforum

Met de fantastische steun van Voelspriet hebben we dit weekend de software van de website Archieven.org en de digitale kenniskrant Het Archiefforum overgezet op de nieuwe Voelspriet server. Dank Henk en Bas!
Meer bandbreedte en meer diskruimte betekent voor ons kansen om verder te groeien om zo onze doelstellingen te verwezenlijken. Zo heeft de redactie van Het Archiefforum veel nieuwe plannen. We geloven heilig in onze doelstellingen en willen onze doelgroepen nog beter gaan bedienen. Onder die doelgroepen zitten ook de journalisten die dieper willen graven! Die de tijd nemen om een verhaal goed uit te diepen bijvoorbeeld met archiefonderzoek.
Het Archiefforum wil hun daarbij graag helpen. Vandaar ook het aanbod wat afgelopen weekend op Villamedia stond:
- ABCNEWS VideoSource: honderd jaar nieuwsarchief..
Als u zich gratis inschrijft bij Het Archiefforum dan kunt u gebruik maken van de zoekfuncties.
Elke dag bieden we nieuwe bronnen aan, ook uit de Nederlandse journalistieke wereld.
Zoal…

Minder ambtenaren en bezuinigen. Een nieuw plan.

Het nieuwe kabinet gaat eenmalig een half miljard euro uittrekken voor een sociaal plan voor overbodige Rijksambtenaren. Al eerder schreef ik over dit plan in mijn weblog van 27 januari (tijdelijk offline). Het plan moet leiden tot een vermindering van 15.000 ambtenaren. Ook vorige kabinetten hadden zulke plannen. Ben benieuwd of het dit keer gaat lukken.
Nu maar hopen dat burgers het nieuwe kabinet van advies mogen dienen m.b.t. dit plan. Bijvoorbeeld door hun mening te ventileren welke FTE's bij de Rijksoverheid kunnen verdwijnen of welke projecten c.q. subsidies onnodig zijn. Burgers die mee mogen beslissen. Tenslotte staat er in het Regeerakkoord dat het nieuwe kabinet meer zal gaan luisteren naar de burgers en maatschappelijke groeperingen.
Ik staat te popelen om zo'n advies te geven. Ik schat ruim 4 miljoen te kunnen bezuinigen. En dan hoop ik dat een deel van dit geld terugvloeit naar de Rijksarchiefinstellingen. Waarbij ze gedwongen worden meer samen te werken, bijvoor…

Bijna het verschil

In het nieuwe regeerakkoord van CDA, PvdA en CU geen woord over archieven, archiefwetgeving, WOB ofopenbaarheid. Wat een verschil met Amerika. Een persbericht wat net binnen kwam bij een van de redacteuren van Het Archiefforum:
Bush vraagt 379 miljoen dollar voor National Archives (NARA).
Nu maar afvragen of hij het geld ook krijgt. Ik gok 9 tegen 10 dat het bedrag er komt!
Het extra geld is wel voor zijn eigen archief (met meer dan 100 miljoen mailtjes) en dat van Nixon.

CIA en Freedom of Information Act

Onderstaand persbericht kreeg ik zojuist van het National Security Archive uit Washington:

"Washington, DC, February 7, 2007 - The CIA's proposed new rule on Freedom of Information Act processing fees is likely to discourage FOIA requesters while imposing new administrative burdens both on the Agency and the public, according to formal comments filed with the CIA today by the National Security Archive of George Washington University.The Archive's general counsel, Meredith Fuchs, commented that, "Significant time, money, and other resources were spent by the CIA on fee disputes last year.
One of those disputes involved the CIA's refusal to abide by a D.C. Circuit Court of Appeals judicial decision about the Archive's fee status. Given that the Agency recouped only $4,732.80 in fees in FY 2006, those disputes served mainly to delay and obstruct FOIA requests.
"The Archive recommended that the Agency change its proposed rule to:
(1) eliminate the unnecessary …

ABC News videosource

Sinds vandaag heb ik toegang tot ABCNEWS VideoSource. Een databank met ruim honderd jaar audiovisueel materiaal. Als je in deze databank van ABC nieuws aan het zoeken bent lijken de wereld nieuwsberichten aan je voorbij te trekken. Naast de ABC news files vanaf 1963 kun je ook speuren naar archiefdocumenten uit het Associated Press (AP) archief (ook vanaf 1963) en het Britsh Movietone News 1896-1979
Op het Archiefforum heb ik de stappen gezet om erin te spitten.
Lees: ABCNEWS VideoSource: honderd jaar nieuwsarchief.

De Pers

Vier dagen in de week kom ik in een gebouw waar ook de plastic bak met edities van de nieuwe krant De Pers staat. Daarnaast staat die lelijk ijzeren bak van de Sp!ts. De Pers vindt gretig aftrek en is duidelijk populairder dan de Sp!ts. Om 9:00 uur is de Sp!ts bak nog half vol met exemplaren, maar die van De Pers helemaal 'uitverkocht'. Ook de reacties in de koffiekamer zijn positief. We zitten nu te wachten op Dag.

Werkarchief jhr. mr. H.F. van Kinschot niet openbaar

Vandaag kwam ik een opmerkelijke publicatie in het Staatsblad tegen: Besluit tot het stellen van beperkende bepalingen op de openbaarheid van naar het Nationaal Archief over te brengen werkarchief van jhr. mr. H.F. van Kinschot (1949-1987).
Zo'n besluit m.b.t. een werkarchief komt niet vaak voor.
Als journalist krijg je dan de kriebels en wil je dit archief graag eens willen raadplegen. Dat is mogelijk via een speciaal formulier en na toestemming van de Algemeen Rijksarchivaris.
Meer informatie: Het Archiefforum.

Zoeken naar historische beelden en geluiden

De afgelopen maand heb ik ter voorbereiding op enkele workshops en bijscholingscursussen in België en Nederland mijn eigen databank met audiovisuele archieven bijgewerkt. Deze databank gebruik ik om vragenstellers van RTV te helpen bij hun zoektochten naar historisch beeld- en geluidsmateriaal.

Bij BUFVC vond ik prachtige historische filmbeelden die ik nooit eerder gezien had:
De British Universities Newsreel Database (BUND)is een databank met audiovisuele archiefdocumenten over de periode 1910-1983. Zoekend in deze databank vond ik 1547 records met de zoekterm 'Netherlands' en 1194 records met de zoekterm 'Belgium'.
Een deel van de gevonden resultaten is afkomstig uit de beroemde Pathé collectie die ook via andere databanken te raadplegen zijn.
BUFVC heeft ook de Radio Research Database (RRDB). Deze databank is bijzonder handig om geluid researchers te vinden met bijzondere specialisaties.

Drinkwater

De invoering van schoon drinkwater en riolen is de belangrijkste medische doorbraak sinds 1840. Dat is de uitslag van een enquête die het tijdschrift British Medical Journal organiseerde. BMJ koos het jaar 1840 als uitgangspunt, omdat in dat jaar de eerste editie van dit bekende medische tijdschrift is verscheen.
De eerste Nederlandse gemeent met drinkwaterleidingen was Amsterdam in 1855, enkele jaren later volgde Rotterdam en Den Haag.
Tussen 1870 en 1970 daalde in Nederland het sterftecijfer met 75 procent. Dit is mede te danken aan de daling van het aantal infectieziekten die veelal door vuil drinkwater en open riolen werden veroorzaakt.
In de Nederlandse en Vlaamse archieven is zeer veel informatie te vinden over de invoering van schoon drinkwater en de aanleg van riolen. U kunt altijd kontact opnemen als u wat suggesties voor publicaties wilt hebben.

Meer informatie over schoon drinkwater en enkele rapporten uit de 19de eeuw op Het Archiefforum.

Uitwaaien

Afgelopen week heb ik samen met mijn vrouw en twee honden op het eiland Terschelling gezeten. Een jaarlijkse trip voor ons. In deze tijd van het jaar is Terschelling het rustigste stukje Nederland wat er bestaat.
Lange wandelingen over de verlaten stranden hebben we gemaakt. Het hoofd wordt dan helemaal schoon gemaakt door de wind en zoute zeelucht. De winterzon die er af en toe doorkwam maakte het leven compleet. Rusten bij De Walvis, opkijken naar de Brandaris, het oude kerkhof midden in Midsland bezoeken, de muziek van Hessel, de fazanten die bijna uit je hand komen eten..........
Zo'n week is ook goed voor je creativiteit. Plannen maken voor de toekomst. Welke kant wil ik op met de digitale kenniskrant Het Archiefforum? Hoe kan ik nog beter kennis overdragen? Welke nieuwe cursussen ga ik ontwikkelen de komende jaren? Nog een boek schrijven?
En dan kom je thuis en lees je de vele, vele emails. Alleen daar heb ik al een extra vakantiedag voor nodig. Televisieomroepen, kranten, jo…