Zoeken in deze blog

16 juli 2007

Politionele acties: 60 jaar geleden

Programmamaakster Gerda Jansen Hendriks van het Andere Tijden is bezig met een proefschrift over de propagandafilms die gemaakt zijn ten tijde van de politionele acties. Een selectie van de films met uitleg kunt u bekijken op de website VPRO /Geschiedenis. Van 21 juli 1947 tot 5 augustus 1947 werd de eerste politionele actie uitgevoerd. De tweede volgde 19 december 1949.

In het tijdschrift Elsevier van deze week ook aandacht voor het feit dat 60 jaar geleden deze acties werden aangehouden. Journalist Robert van Stiphout schrijft er uitvoerig over en Elsevier heeft zelfs een toelichtende subsite gemaakt www.elsevier.politioneel . Het is mooi dat nu ook Elsevier de bronnen aangeeft. Een extra service die lezers zeker zullen waarderen.

De opsomming van Elsevier is natuurlijk verre van compleet. Ik mis bijvoorbeeld de verwijzingen naar de archieven bij het Nederlands Instituut voor Sociale Geschiedenis of de film die u kunt zien bij het Groninger Archieven uit de collectie W. Dussel, 1947-1950.
Beschrijving van deze film uit de inventaris:
"Een Gronings legerdetachement verblijft in Nederlands Indië. Beelden van het leven van de Nederlandse soldaten en de locale bevolking ten tijde van de politionele acties, met name rond Surabaya. Onder meer het geven van medische hulp aan inlanders; volksspelen en het uitreiken van onderscheidingen. Tenslotte de terugreis per boot naar Nederland en per autobus naar Groningen".

Belangrijkste misser is misschien wel de online databank cumulatieve index, Nederlands-Indonesische betrekkingen 1945-1950 van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Dat geeft pas echt een overzicht van beschikbare bronnen.

Verder wil ik u wijzen op twee interessante bronnen die u kunt raadplegen bij het Nationaal Archief en waarin veel namen voorkomen. Beide archiefdocumenten zijn afkomstig uit het archief Procureur-Generaal bij het Hooggerechtshof van Nederlands-Indië (Toegangsnr 2.10.17):
- Inventarisnummer 779: Lijst van de voornaamste republikeinse leiders en functionarissen, met aanduiding van hun eventuele arrestatie, dan wel internering tijdens de 2e Politionele Actie, 1948
- Inventarisnummer 797: Door de CMI vervaardigde lijst van republikeinse voormannen die bij de 2e Politionele Actie gevangen dan wel geïnterneerd zijn geweest, 249

Het zijn allemaal archiefbronnen uit Nederland "gemaakt" door Nederlanders. Veel interessanter zijn misschien wel de minder uitgekauwde bronnen uit het buitenland. Bijvoorbeeld bij het Nationaal Archief van Indonesië (Arsip National Republik Indonesia), het filmarchief van Britsh Pathe of de archieven van de Verenigde Naties, en het archief van de Amerikaanse president Harry S. Truman.

Helaas krijgen journalisten vaak te weinig tijd om ook dit soort bronnen te raadplegen. Een buitenlandse kijk op 'onze' politionele acties zou misschien een ander beeld geven. Historische gebeurtenissen bekijken als een Steen van Rosette is een taak van een journalist.

Geen opmerkingen: