Zoeken in deze blog

8 augustus 2007

Boekverbrandingen

10 mei 1933 boekverbranding in Duitsland

Kuifje in Afrika
voor de rechter. De Koran verbieden. Harry Potter wegtoveren. De Da Vinci Code in de katholieke prullenbak. Mein Kampf verbieden. De Duivelsverzen op de vuilnishoop. Artikel in de Tribune verbieden. De boekverbrandingen, komen weer terug lijkt het wel. Oude tijden herleven. Weet u nog, 10 mei 1933 in Berlijn op de Opernplatz, boeken van o.a. Karl Marx en Thomas Mann gingen in vlammen op.
Wat zijn dat voor mensen die boeken willen verbieden?
Ik zet er een paar op een rijtje:
- Qui Shi Huangdi, de 'eerste' dictator van China
- Adolf Hitler
- Vele Pausen. Zie Wikipedia Index librorum prohibitorum (lijst van verboden boeken)
- Lodewijk IX van Frankrijk
- Ayatollah Khomeini
- Mao
Sinds afgelopen week kunnen we er ook iemand uit Congo, Oss (SP) en Limburg aan toevoegen.

En wat heeft het allemaal opgelevert? Niets, helemaal niets, zou je zeggen. Dat is niet helemaal waar. Het gaf discussie en de verkoop van deze boeken neemt alleen maar toe. En in mijn opinie kun je het beste praten over de inhoud om stappen verder komen. Voor zo'n discussie heb je redelijk denkende mensen voor nodig, die respect hebben voor de mening van anderen en die het verleden kennen. Gisteren schreef ik over de Nederlands pers, die al in een ver verleden, het vrije woord hoog in het vaandel hadden. Ook zij hebben te maken gehad met publicatie verboden. Binnenkort zal ik er op deze website een serie publiceren.
De verkoop van verboden boeken neemt alleen maar toe. Lees bijvoorbeeld het proefschrift van Rietje van Vliet: Elie Luzac (1721-1796). Boekverkoper van de Verlichting. Salomon Rushdie is er rijk mee geworden. Kuifje in Afrika stond zelfs even in de toptien van meeste verkochte boeken van Internet winkel Amazone.com. Er zijn auteurs en uitgeverijen die hopen dat hun boek ook verboden wordt.
De verbieders bereiken dus net het tegengeovergestelde van wat ze willen.

Op de website van Het Parool kunt u al een Bibliotheek van Verboden Boeken vinden.

Van archivaris Olga Minkema kreeg ik het volgende lijstje van Nederlandse boeken overgenomen uit het
het boekje Verboden boeken door pausen en dictators, puriteinen en boekehaters:
  • De liefde van Bob en Daphne en De liefde van Bob en Daphne deel 2 (Han. B. Aalberse)
  • De paradijsvogel (Louis Paul Boon)
  • De Metsiers (Hugo Claus)
  • De dochter en het lichte meisje (S. Vestdijk)
  • De tranen der acacia's (Willem Frederik Hermans)
  • Het boek van Joachim van Babylon (Marnix Gijsen)
  • W.A.-man (Theun de Vries)
  • Houtekiet (Gerard Walschap)
  • Het fascisme en de nieuwe vrijheid (J. de Kadt)
  • Doctor Vlimmen enz. (Mr. A. Roothaert)
  • Else Böhler, Duits dienstmeisje (S. Vestdijk)
  • Kuifje in het land van de Sovjets (Hergé)
  • De zoon van Dik Trom (C.Joh. Kievit)
  • Pijpelijntjes (Jacob Israël de Haan)
  • Een liefde (L. van Deyssel)
Op Het Archiefforum heb ik lijstje archiefstukken geplaatst m.b.t. verboden boeken. Ook deze lijst zal ik de komende periode proberen aan te vullen. Hieronder een kleine greep:

In de collectie Nationaal Archief gevonden archiefdocumenten

Inventaris 2.14.37
Inventaris van het archief van het Ministerie van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming: Afdeling Kabinet, 1940-1945

2. Boeken, al dan niet bestemd voor verspreiding over de schoolbibliotheken, inventaris 707 en verder.
o.a. Inventarisnummer 714 Ingekomen brief en minuut van een uitgaande brief betreffende een door de gemeente 's-Gravenhage aan rectoren en directeuren van instellingen van Voorbereidend Hoger en Middelbaar Onderwijs in deze gemeente verzonden lijst van verboden boeken. december 1941 - januari 1942

Inventaris 2.21.114.03
Inventaris van het archief van Van Maanen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen Mr. Cornelis Felix van Maanen (nos. 12-301), Advocaat-fiscaal en procureur-generaal van Holland en Zeeland
Inventarisnummer 20 Stukken betreffende verboden boeken en couranten, 28 februari 1802-25 Augustus 1806 44 stukken


Inventaris 1.02.01
Inventaris van het archief van C. van Heemskerck
[levensjaren 1646-1702]: Gezant te Wenen, te Brussel, te Madrid, te Altona, te Constantinopel en te Parijs, 1672-1701
Inventarisnummer 373 Stukken betreffende de terugvordering door Albert Reijnen in Rotterdam c.s. van het wegens de invoer in Frankrijk van verboden boeken in beslag genomen schip de `Angelique', alsmede de verlangde vrijlating van de schipper Jonas Walisius uit Rotterdam, 1698. 1 omslag



Via de website www.archieven.nl kunt u nog veel meer archiefdocumenten vinden, bijvoorbeeld:

Toegangsnummer: 725
Archieftitel: Gemeente Zwolle, Gemeentepolitie

Processen-verbaal van onderzoeken naar verboden boeken in boekhandels en bibliotheken
Datering 1940-1944
Omvang 6 omslagen
Collectie Historisch Centrum Overijssel (HCO)


Toegangsnummer 216 k
Archieftitel: Departement van Justitie

10 c Circulaires van de procureur-generaal bij het Gerechtshof te Amsterdam betreffende o.m. verboden boeken, tijdschriften en weekbladen, richtlijnen voor het gedrag van de Nederlandse Politie en van de Weerkorpsen bij politieke gebeurtenissen, colporteurs en melding van gewichtige gebeurtenissen, jan. - juni 1941

10 d Een groot aantal circulaires van de procureur-generaal bij het Gerechtshof te Amsterdam betreffende o.m. verboden boeken, weekbladen, brochures, tijdschriften e.d., het lastigvallen van geüniformeerde leden van de "Hitlerjugend" en propaganda van de Nederlandsche Unie, juli - dec.1941

13 e Circulaires van de. procureur-generaal bij het gerechtshof te 's-Hertogenbosch betreffende o.m. de handhaving van de openbare orde, verboden boeken, brochures e.d., maatregelen tegen Joden, VO 138/41, processies en bedevaarten, uniforme berechting van illegale grensoverschrijding, en maandrapporten, jan.- juni 1942

13 f Circulaires van de procureur-generaal bij hot Gerechtshof te 's-Hertogenbosch betreffende o.m. het in beslagnemen van verboden boeken, de opheffing van verenigingen en periodieken, de behandeling van arrestanten, maatregelen tegen de Joden en assistentie bij ontruiming van woningen, juli 1942 - okt. 1943

14 a Circulaires van de procureur-generaal bij het Gerechtshof te Leeuwarden betreffende o.m. het in beslag nemen van verboden boeken, het opheffen van periodieken, maatregelen tegen de Joden en het melden van gebeurtenissen op politiek terrein, jan. 1941 - mei 1942

17 b Correspondentie van de directeur-generaal van Politie en het hoofd van de Centrale Recherche, betreffende verboden boeken en tevens enige lijsten met titels van deze boeken, febr.-sept.1943

24 b Circulaires van de Gewestelijke Politie President te Amsterdam, betreffende o.m. ambtsaanvaarding, het verbod van het houden van kermissen en jaarmarkten, politionele maandrapporten, verlof, wapengebruik, ondergedoken politieambtenaren, het alarmeringssysteem "Labas" en verboden boeken, mrt. 1943 -mrt. 1945

52 b Afschrift van een circulaire betreffende verboden boeken en een aantal politierapporten omtrent o.m. een wandeltocht van de Jeugdstorm. Tevens een tweetal briefjes en een proces-verbaal betreffende een onderzoek naar de oorzaak van een brand, mrt. 1942 - mrt. 1945

57 b Bekendmaking, een rapport, een telegram, berichten en correspondentie betreffende o.a. de opsporing van vijandelijke vliegers, verboden boeken en codewoorden voor het politie-alarmsysteem, juni 1941 -febr. 1945

58 c Circulaires, o.m. betreffende de bewakingsdienst tegen sabotage, en verboden boeken, juli 1941 -okt. 1943

58 g Circulaires betreffende o.m. verboden boeken, telexberichten en correspondentie over o.m. diefstallen, alsmede een lijst met namen van werklozen, die niet zijn ingeschreven bij het arbeidsbureau, jan. 1941 -apr. 1944

59 n Circulaires betreffende verboden boeken, -toneelstukken en -platen, sept. 1940 -jan. 1943
Collectie Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie



Toegangsnummer: 1003
Archieftitel: oud-katholieke kerk in nederland (okn): apostolische vicarissen

23 Volmacht aan Sasbout Vosmeer tot het lezen van verboden boeken. Afschrift, 1603 januari 9

434 Formulieren ten behoeve van pastoorsbenoeming, verlening van bevoegdheid tot het lezen van verboden boeken en dimissoriaalbrief. Gedrukt, z.j
Collectie Het Utrechts Archief



Toegangsnummer: 3
Archieftitel: Staten van Friesland voor 1580

1237 Plakkaat van Koning Philips betreffende verboden boeken, 31 juli 1571. Afschrift
Collectie Tresoar




Klik hier voor verboden boeken in de Beeldbank Nationaal Archief.




Geen opmerkingen: