Zoeken in deze blog

2 november 2007

Karel Marx in Zaltbommel

Deel van een artikel uit de Zaltbommelsch Nieuws- en Advertentieblad
van 13 februari 1931 resumerend over het verblijf van Karel Marx in Zaltbommel

Tijdens de VVOJ-conferentie op 16 en 17 november a.s. zal ik tijdens mijn workshop extra aandacht schenken aan regionale archieven. Het Streekarchief Bommelerwaard is zo'n archief waar u goed terecht kunt. Morgen nemen zij hun nieuwe website officieel in gebruik. Op deze nieuwe webstek o.a. een geheel nieuwe Beeldbank Bommelerwaard (met honderden nieuwe foto’s en voortaan ook kaarten en prenten), veel genealogische bronnen en met alle Bommelerwaardse kranten (zie bijlage onder). Deze zijn online te doorzoeken.

Wist u van het verblijf van Karel Marx (1818-1883) in Zaltbommel?
U zult het op Wikipedia (nog) niet vinden, maar wel via de nieuwe krantendatabase van het Streekarchief Bommelerwaard. Marx was hoofdredacteur van de radikale krant Rheinische Zeitung. In 1843 werd deze krant verboden. Even was er dan nog een terugkeer van deze zeer rode krant in 1848/49 (Neue Rheinische Zeitung), maar toen moest Marx toch echt het land uit.
Hij kreeg kort onderdak (1861) bij zijn neef, familie Philips, in Zaltbommel. Inderdaad, Karel is familie van de "gloeilampen kapitalisten" uit Eindhoven.
Ik vond in een andere database (burgerlijke stand) van het Streekarchief Bommelerwaard nog een huwelijk van de zuster van Karel Marx in Zaltbommel:
Op 31 augustus 1853 trouwde in Zaltbommel Johann Carel Juta, geboren 23 maart 1824 te Zaltbommel, met Louise Marx, geboren 14 november 1821 te Trier Duitsland. In deze plaats is Karel Marx ook geboren op 5 mei 1818, net als Louise als kind van het echtpaar Heinrich Marx en Henriette Pressburg.
Eén broer van Karel Marx is in Nederland geboren. Op 12 augustus 1819 kwam in Nijmegen zijn broer Herman Marx op de wereld. Dus ook bij het Regionaal Archief Nijmegen is informatie over de familie Marx te vinden. Overigens kunt u voorde familie Philips niet alleen terecht bij het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, maar ook bij het Gemeentearchief Veenendaal. Daarover later misschien meer.

Bij veel regionale- en stadsarchieven kunt u ook online terecht voor informatie, waarbij u een link tussen verleden en heden kunt leggen voor uw publicaties. Zeker voor journalisten die werken bij regionale dagbladen en tijdschriften zijn de sites van deze instellingen een bron van informatie. Op de VVOJ conferentie kom ik daar nog op terug. Om ze te vinden kunt u gebruik maken van de Archiefzoeker database. U kunt daar geografische zoeken. Zoekt u specifiek naar beeldbanken, gebruik dan naast de plaatsnaam de zoekterm beeldbank erbij.

Bij sommige redacties van regionale kranten heb ik al bijscholingscursussen mogen geven. De resultaten daarvan zie ik regelmatig terug in de media. Ik stimuleer ook de regionale media om afspraken te maken met archiefinstellingen in hun werkgebied. Daardoor kan een win-win situatie ontstaan. Regionale- en stadsarchieven zijn een machtige bron voor archiefonderzoekers. En gelukkig krijgen ze steeds vaker zulke mooie websites als het Streekarchivariaat Zaltbommel.

Over Marx en zijn werk en relaties is natuurlijk veel te vinden bij het IISG.
Meer over de familierelatie Philips en Marx: histforum digischool




Bijlage (overgenomen van website Streekarchief Bommelerwaard )

Als u de website met onderstaande kranten rechtstreeks wilt bezoeken, klik dan hier.

Bommelerwaardse weekbladen:
  • Zaltbommelsch Nieuws- en Advertentieblad, vanaf 1874: Bommelsche Courant (1874-1896)
  • Nieuwe Bommelsche Courant, vanaf 1897: Zaltbommelsche Courant (1892-1941)
  • Gratis Advertentieblad vanaf 1917: Zaltbommelsch Nieuws- en Advertentieblad (1915-1941)
  • Het Weekblad voor Zaltbommel, Bommeler en Tielerwaard (1927-1941)
  • Nieuws- en Advertentieblad voor Zaltbommel en Omstreken (1936)
  • De Bommelerwaard (1942-1965)
  • De Kroniek (1945)
  • De Schijnwerper (1956-1959)
  • Deze week in stad en streek (1965-1968)
  • Bommels Weekblad (1969)
  • De Bommelaar, weekblad voor de Bommelerwaard (1980)
Bladen die de Bommelerwaard als verspreidingsgebied hadden:
  • Journal du Departement des Bouches du Rhin (1810-1814)
  • De Teisterbander. Weekblad editie Bommelerwaard (1942-1943)
  • De Teisterbander. Anderdaagsch streekblad voor het oude graafschap Teisterbant omvattende o.a. Betuwe, Tieler- en Bommelerwaard, Vijfheerenlanden en Oostelijk Alblasserwaard (1942-1945)
Landelijke uitgaven verzorgd door een Zaltbommelse uitgever:
  • Humoristisch Weekblad (1875)
De volgende kranten komen de komende tijd online:
  • Bommelsch Nieuwsblad (1898)
  • Het Goedkope Reclameblad. Advertentieblad voor Zalt-Bommel (1926)
  • De Stimulans, maandblad van de Drielse middenstand (1959-1978)
Uiteraard zijn ook deze kranten opgenomen in de Archiefzoeker database. Gebruik zoekterm kranten in combinatie met een geografische plaatsaanduiding.