Zoeken in deze blog

18 december 2008

Archief Cees Fasseur e.a. niet veilig bij Nationaal Archief?

Telefoontje naar de redactie van Het Archiefforum: “De beveiliging van het Nationaal Archief (NA) is zo lek als een mandje. Je kunt daar zo allerlei archiefstukken meenemen”. Daarna kreeg ik van mijn tipgever uitleg waar het lek zit.
Nu krijg ik wel vaker allerlei zaken toegezonden of telefonische tips, maar nog steeds geldt voor mij: één bron is géén bron. Daarnaast is in mijn optiek het Nationaal Archief een van de best beveiligde archiefinstellingen van Nederland. Althans... dat denken ze én dacht ik, want onze tipgever heeft deels gelijk, ik ben namelijk deze week de beveiliging binnen het Nationaal Archief zelf gaan testen: overal bewakers en toch is het relatief simpel om originele documenten mee te nemen.

Hoe ging ik te werk?
U komt binnen bij het NA en u moet zich daar aanmelden bij een balie. Legitimatie werd me daar niet gevraagd, dus ik kan een naam en geboortedatum van een andere bezoeker opgeven.
Na aanmelden krijg ik een badge met een nummer (in mijn geval 073) aan een oranje lint, dat ik om mijn nek moet hangen. Iedereen kan zo zien dat wie een bezoeker is.
Ik loop door naar de ruimte waar kluisjes staan, waarin ik mijn jas en tas kan opbergen. Dat doe ik, maar vooraf haal ik uit mijn tas een stapel papieren, die ik mee ga nemen naar de studiezaal. Met dit stapeltje (in mijn geval genealogische aantekeningen) loop ik vanuit de kluisjesruimte naar de ingang van de studiezaal van het Nationaal Archief. De bewaker voert een controle uit. De papieren in mijn hand werden nagekeken en er werd gevraagd of ik een mobiele telefoon bij had. Die moest ik eerst in mijn kluisje leggen, want je kunt foto’s maken met zo’n ding wordt mij verteld. Grappig, want een laptop mag wel naar binnen, en daarmee kun je –mits voorzien van een gebouwde camera – nog veel betere foto’s (ongezien) mee maken. Om ze uit te dagen en een beetje alert te maken zeg ik tegen de twee bewakers aan de ingang van de NA studiezaal, dat ze me goed in de gaten moeten houden, want ik ga archiefdocumenten meenemen. Daarna ga ik met badge naar binnen.

Ik loop wat rond, trek wat boeken uit de kast bijv. in studiezaal genealogie, vraag wat aan de studiezaalmedewerkers daar, en loop daarna met de stapel aantekeningen in mijn hand naar het rek waar de informatiebladen staan.
Ik pak een stapel van gratis A4-tjes (lees voor het gemak even hier ‘gestolen documenten’) en die doe ik onder mijn stapeltje genealogische aantekeningen.
Ik loop daarmee de studiezaal van het Nationaal Archief uit en zeg tegen de bewakers dat ik even naar de studiezaal van het CBG. Er is GEEN controle van de papieren die ik in mijn hand heb. Daarna ga ik naar het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG). Hier ga ik me ook aanmelden als bezoeker. Dat doe ik gewoon met mijn eigen naam. Een tweede badge (in mijn geval 006) met een groen lint is mijn deel. Ik loop met de badge de CBG studiezaal in, rommel daar in wat kasten en loop daarna weer de zaal uit met de melding dat ik even naar het Nationaal Archief moet. Dat doe ik dus niet, ik sla rechtsaf de ruimte in waar de kluisjes staan. Er is dan geen controle van bewakers. In de kluisjesruimte stop ik de stapel “gestolen informatiebladen” in mijn kluis (nr 100) en loop weer naar de studiezaal van het Nationaal Archief. Eerste diefstal geslaagd. Maar ik wil zekerheid en ga in herhaling.

Ik ga nu stukken opvragen bij het NA. Uit inventaris 2.21.281.32 archief Mr.C. Fasseur (1969-1988) kies ik inventarisnummer 3 Nota betreffende het archievenonderzoek naar gegevens omtrent excessen in Indonesië begaan door Nederlandse militairen in de periode 1945-1950 met bijlagen en retroacta 1pak. Na enige tijd verschijnt op het elektronisch board mijn nummer, ik kan de stukken ophalen bij een bijzonder onvriendelijke dame. Klantvriendelijkheid zit in je of niet.
In de doos zitten ook inventarisnummer 1 en 2. Dat heb ik altijd al vreemd gevonden. Je vraagt één stuk (inventarisnummer) aan en je krijgt er één of meer –ongevraagde – inventarisnummes erbij. Ook niet erg veilig.
Bewust ga ik met mijn doos archief Fasseur helemaal vooraan bij de ingang van de studiezaal zitten, met mijn gezicht recht naar de bewakers, die aan de andere kant van het glas zitten. Er is daar een wisseling van de wacht.
In het dikke pak van inventarisnummer 3 zit oa. een brief van het Ministerie van Defensie d.d. 25 april 1969 aan C. Fasseur p/a Ministerie van Justitie, Plein 2B, Den Haag. De brief is geschreven door F.C. van Oosten "....overzicht en korte beschrijving van de dossiers... de mogelijkerwijze als excessen zouden kunnen worden betiteld"
Die brief wil ik zogenaamd “stelen”. Ik laat het pak archief Fasseur op tafel liggen, neem mijn genealogische aantekeningen weer in de hand en loop de NA studiezaal uit, groet de nieuwe bewaker vriendelijk met de melding dat hij goed moet opletten en dat ik even naar de studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie ga voor onderzoek. Geen controle. Daarmee is diefstal twee ook geslaagd. Zoals gezegd, er is geen controle als je de studiezaal van het CBG uit loopt naar mijn tijdelijk ‘diefstal opberghok’, de kluisjes.


Ik loop met mijn stapel genealogische aantekeningen, weer de studiezaal van het NA op. Geen controle, vermoedelijk omdat ze me kennen. Berg aldaar de drie pakken uit het archief van Fasseur weer in de doos en breng ze naar de terugbreng balie.
Loop vervolgens de studiezaal van het NA uit en zeg tegen de bewaking–drie keer is scheepsrecht – dat ik weer naar het CBG moet. Geen controle van de stapel papieren in mijn hand. Diefstal drie zou ook geslaagd zijn. Ik weet genoeg.

U hoeft bovenstaande procedures zelf niet te proberen, want inmiddels heeft het Nationaal Archief na een telefonische waarschuwing mijnerzijds maatregelen genomen. Een koel bedankje van Liesbeth Beelen-Driehuizen, hoofd Studiezaal en Inlichtingen was mijn deel.
Het Nationaal Archief is niet zo lek als een maandje, zoals mijn tipgever zei. Het is volgens mij nog steeds een van de best beveiligde archiefinstellingen van Nederland en één van de weinige archiefinstellingen in ons land die echt werk maakt van het beveiligen van hun collectie, maar blijkbaar is ook dat niet genoeg. Hun valt weinig te verwijten, want beveiligen is voor een deel ook mensenwerk, zoals u hierboven kunt lezen.

Bij veel archiefinstellingen is beveiliging echter een ondergeschoven en soms vergeten kindje. Al vele jaren waarschuw ik hiervoor op Het Archiefforum. Dat beveiligen van ons erfgoed kost geld. Misschien is het een suggestie om eens minder geld aan digitalisatie projecten of aan die nu erg onnozele instellingen, zoals Erfgoed Nederland en Taskforce Archieven, uit te geven, en meer aan beveiliging van de originele documenten. Die worden tegenwoordig steeds meer waard worden. Zie mijn bericht over de veiling bij Sotheby’s van gisteren en de vele berichten op Het Archiefforum over het te koop aanbieden van documenten via sites als eBay.