Zoeken in deze blog

6 december 2008

De ontvluchte non

Kloosterlinge Maria Margaretha Paessens (Orde der Ursulinen) vertrekt in 1889 naar Batavia, Nederlands Indiƫ.
Rond 1920 is ze uit de orde getreden. Toen schreef ze het boek met de titel 'De ontvluchte non'.
Hierin beschrijft ze haar ervaringen in het klooster/orde in Nederland en Nederlands Indiƫ.
Op 10 november 1923 moet Maria Paessens (dan 60 jaar geboren in Udem (Pruisen), wonend Koningsplein Oost 3 te Weltevreden) voor de Raad van Justitie in Batavia achter gesloten deuren verschijnen. Ze is voor het gerecht gedacht wegens 'haatzaaien' en 'smaadschrift'.
Uitspraak: vernietiging van de hele oplage van het boek 'De ontvluchte non' en boete.

Maria Paessens laat daarop in Batavia (1927) een "aangepaste versie" verschijnen "Mijn Kloosterleven". Achterin dit boek zitten gerechtelijke bijlagen (dagvaarding, stukken verdediging en krantenartikel). Hieruit blijkt dat er toch nog exemplaren van "De ontvluchte non' moeten zijn, dat kan in particulier bezit of een bibliotheek zijn. Het boek is gedrukte bij "De Unie' in Batavia heeft 124 pagina's en op de voorzijde staat een portret van de schrijfster als non.

Mijn dringende oproep: heeft iemand een exemplaar van dit boek of weet iemand waar ik het kan raadplegen.
Ook andere stukken bijvoorbeeld met betrekking tot het proces zijn welkom.
Het boek "Mijn Kloosterleven" heeft mij zeer geraakt. Het beschrijft de wantoestanden in de kloosters (straf, vernedering, erotiek, dwang etc), de proselietenmakkerij van de Rooms Katholieke kerk en moed van Maria Paessens, die ik graag uit de vergetelheid wil onttrekken.
Straffen o.a. het met de tong op de vloer 'tekenen' van een kruis; de voeten kussen van andere nonnen; geblinddoekt eten, geselen etc.*

Op pag.43-44 "Loerend door de reet zag ik een een klein vertrekje, goed verlicht, sober, maar netjes gemeubileerd, met een bed, een paar stoelen, een tafel met een lamp, een flesch wijn en glazen en tegenover het bed een rustbank waarop, ik kon mijn oogen niet gelooven, een der nonnen met een pater in een innige omhelzing lagen" ...... "Langen tijd later vertelde zij mij, dat in de bewuste luik den put met ongebluschte kalk afsluit, een put, waarin alle kindertjes worden geworpen, die in het klooster worden geboren en niet mogen blijven leven" *

Bij de biecht zegt de biechtvader tegen Maria Paessens "Moed houden, kindlief, God zal je kracht geven om alles met liefde te dragen, je weet dat God liefde is, en Hij verlangt niet anders van ons dan dat wij Hem dienen met een opgeruimd hart. Luister naar mijn raad, geef je hart aan God en je lichaam aan mij" *

Met dank aan archivaris Olga Minkema, die mij wees op dit ontluisterende en verboden boek.

De laatste zin van het door mij gezochte boek is "aan zoo'n dorrende wereld achter de muren vertrouwt men de jonge levens toe? "

Eric Hennekam

(* = bron: vonnis Raad van Justitie, Batavia, dagvaarding Lr. W. XV/5738 6 okt 1923)