Zoeken in deze blog

10 november 2009

Van links naar rechts

Voor de Tweede Wereldoorlog werd er door de Centrale Inlichtingendienst  (later BVD en weer later AIVD),onderzoek gedaan naar vooral linkse 'elementen' en hun activiteiten in de Nederlandse samenleving. Na 1923 werden extreem rechtse bewegingen,  zoals de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) en Zwart Front gevolgd.
Het grote gevaar kwam van links, dacht men.  Zo werd  binnen de S.D.A.P. (later PvdA) voornamelijk de linkervleugel geobserveerd, daarnaast links georiënteerde religieuze stromingen, vrijdenkers, de sociaal-democratie, communistische organisaties,  pacifistische en antimilitaristische bewegingen, en groepen als de Rood Frontstrijders BondSocialistische Arbeidersweer van de Onafhankelijk Socialistische Partij etc.  

Op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis kunt u een databank, met documenten van de Centrale Inlichtingen Dienst (CI) uit de jaren 1919 tot 1940, raadplegen. Deze documenten (Invisible Web)  zijn afkomstig uit allerlei andere archieven dan die van de CI, want dit archief werd in de meidagen van 1940 grotendeels vernietigd. Exemplaren van de rapporten bevinden zich in tal van archieven van de Nederlandse overheden en in enkele particuliere collecties.

Hieronder voorbeelden van een lijsten en rapporten die u kunt vinden op deze boeiende databank. Voor mensen met belangstelling voor de geschiedenis van de NSB zijn vooral de jaarrapporten interessant , zie hieronder voorbeeld 3.


1. Door de CID opgestelde lijst van links-extremistische personen geordend per gemeente, met alfabetische klapper, 1939. I deel (PDF, 519 pagina's, afbeelding 1, klik op afbeelding voor vergroten).
Voor zover ik weet is de genoemde H.G.Wilders geen familie van.....




2.  CI rapportage: Wekelijksche overzicht 11 januari 1937  Afbeelding 2. Klik op afbeelding voor vergroten)


 
3. Jaarbericht CI 1936  (PDF, 24 pag, afbeelding 3 klik op afbeelding voor vergroten)


Citaten uit dit jaarrapport over de  NSB (zie vanaf pagina 3):
"Voorts kunnen velen (aanhangers NSB, red) zich niet vereenigen met de dikwijl ongepaste en de grenzen van behoorlijkheid overschrijdende toon in 'Volk en Vaderland'.

"Als vaststaande mag wel worden aangenomen, dat  Ir. Mussert voornemens is den legalen weg t e blijven volgen en nog steeds denkt langs dien weg, dus langs het parlement te komen tot de vestiging van den nationaal-socialistischenstaat in Nederland."

Het liep allemaal anders weten we nu.

In bovengenoemde beschrijving van de NSB komt u ook de film La Kermesse Heroique van  Jacques Feyder tegen. Een fragment van deze flim kunt u hier bekijken. Een film met een boodschap:  In 17de eeuws Vlaams plaatsje zit de bevolking te wachten op Spanjaarden. Uit angst voor de nieuwe bezetter vertrekt de mannelijke bevolking en nemen de vrouwen de macht over, waarna het die nacht een groot bachanaal wordt. In België veroorzaakte deze film veel commotie  door de link die er werd gemaakt tussen de Duitse bezetting van het Belgisch grondgebied tijdens de Eerste Wereldoorlog en de houding van sommige leiders.

4. Officieren en N.S.B. lidmaatschap     13-07-1939. opgemaakt door de Centrale Inlichtingendienst in Nederland. Bijlagen: twee rapporten van de politie te Leeuwarden over N.S.B.-sympathisanten. Opperwachtmeester Bouman en Stienstra, Inspecteur van Politie in Franeker.

5. Lijst: Informatie over personen die naar Spanje zijn vertrokken, 1937, opgemaakt door de Centrale Inlichtingendienst in Nederland. Bijgevoegd: diverse stukken over ronselarij voor Spanje. Bron van de gegevens: Archief min. van Justitie geheim chronologisch archief oktober 1918 t/m december 1939
Dit archief kunt u raadplegen bij het Nationaal Archief.

6. Lijst: Uit België verwijderde vreemdelingen 07-09-1931 opgemaakt door de Centrale Inlichtingendienst in Nederland.

7. Lijst van de meest "vooraanstaande" Nederlandse revolutionairen opgemaakt door de Centrale Inlichtingendienst 1924

Geen opmerkingen: