Zoeken in deze blog

4 december 2011

Voor de kunst: Etha Fles, onthou die naam!

In 1980 heb ik voor het toenmalige gemeentearchief Utrecht een toegang gemaakt op een piepklein Utrechts archiefje: Inventaris van het archief van de vereniging 'Voor de kunst' te Utrecht 1895-1938.
Citaat uit de inleiding in de inventaris die ik ruim 31 jaar geleden heb geschreven:

Op 1 september 1895 werd op initiatief van de actieve kunstenares Etha Fles in het door haar gehuurde lokaal van de vereniging Jong Leven, Domplein 15, de vereniging Voor de Kunst opgericht. Het doel van Etha Fles en haar groep sympathisanten was de belangstelling voor beeldende kunsten op te wekken en de bloei van het kunsthandwerk krachtdadig te bevorderen. Men was van mening dat de andere kunstminnende verenigingen in Utrecht, met name het genootschap Kunstliefde, te weinig aandacht besteedden aan vertegenwoordigers van nieuwe stromingen in de schilderkunst, zoals het luminisme, het neo-impressionisme, het symbolisme en de monumentale schilderkunst, aan beeldhouwers en etsers, en aan schilders zoals Vincent van Gogh en Thorn Prikker............... 

Voor elke expositie werd uit het bestuur een tentoonstellingscommissie gevormd, vaak bestaande uit drie personen. Zij legden de contacten met de kunstenaars, de kunstbezitters en de verenigingen; tevens waren zij voor de inrichting van de tentoonstellingen verantwoordelijk. Het grootste probleem voor de nieuwe vereniging was het vinden van een geschikte ruimte, die als tentoonstellingszaal zou kunnen dienen. Vanaf 1 februari 1896 tot 1 september 1899 was men gehuisvest in het bovenhuis van Munsterkerkhof 22 (sinds 23 januari 1912: Domplein 22). De vooruitstrevende tentoonstellingen die daar gehouden werden, trokken uit het gehele land veel bezoekers, met name de tentoonstellingen van Vincent van Gogh, Thorn Prikker, Jan Toorop, Segantini en Rosa Bonheur.
Nu ik de biografie van Vincent van Gogh aan het lezen ben realiseer ik me pas hoe vooruitstrevend "Voor de Kunst"-oprichtster en kunstenares Etha Fles was voor haar tijd. Er is een biografie over haar geschreven, maar verder is zij voor veel mensen een grote onbekende, al komt haar naam veelvuldig voor in het Utrechts Nieuwsblad krantenarchief.

Anders is dat in VenetiĆ«. Ze exposeerde haar werk tijdens de  Biennale van 1895 en 1905 daarnaast was zij de "mentor" van de Italiaanse kunstenaar  Medardo Rosso, waar ze  in 1922 een boek over schreef.
Fles heeft Vincent van Gogh als een van de eerste onder de aandacht gebracht bij een groot publiek. Ze hoort ook eigenlijk in de boeiende biografie van hem thuis.
 Etha Fles, onthou die naam!

 Biografie Vincent van Gogh. Foto: Eric Hennekam