Zoeken in deze blog

17 november 2013

Bronnen, tips, tools én zoekmachines voor het zoeken naar personen

Update: 12 september 2018

Dagelijks krijg ik uit heel de wereld vragen over personen die gezocht worden. Dat kunnen nog levende personen zijn, maar ook informatie over personen uit een ver verleden. Om u wat op weg te helpen hier tips, bronnen, en tools die ik veel gebruik bij het zoeken naar personen (en hun achterliggende gegevens). 
Belangrijkste eerste tip: verplaats u in een persoon of familie én in de tijd.  


1. Google en andere zoekmachines
Gebruik in de Google zoekbalk verschillende beschikbare operators, zoals Site, Filetype, "" en * en misschien wel de meest interessante bij personen zoeken Around.  Daarnaast de andere producten van Google, zoals Google Afbeeldingen (zie ook nr 11), Google ScholarGoogle Plus (zie ook 3), Google Patents en Google Maps.

Andere goede zoekmachines zijn: Bing en Yahoo. Gebruik dus nooit alleen Google als zoekmachine.  Bijv voor China gebruik ik Baidu en voor Rusland Yandex.
Met zoekmachines kun je bijvoorbeeld discussiefora en forums (bv. vliegtuigspotters, bushcrafters, wijnliefhebbers en de Club van Suikerzakjesverzamelaars) vinden. Die zijn informatief. De informatie op deze fora komen meestal niet voor in zoekresultaten van zoekmachines (invisible web). Daarom is het altijd goed om te weten welke hobby's personen hebben of hebben gehad.

Termen zoals 'archiefvormers' en 'invisible web'  moet je wel kennen om zoekmachines optimaal te gebruiken bij een digitale speurtocht naar personen.



NB Veel tips zoekmachines en sociale media zijn te vinden op site Boolean Strings en de SearchReSearch blog van Dan Russell.

2.Sociale Media (Facebook, Twitter, LinkedIn, Google*, Pinterest, Instagram etc)
Er zijn zoveel tools, apps en andere mogelijkheden om informatie over personen te achterhalen via sociale media. Sociale media sites zijn voor lastige vragen, waarbij Google geen resultaat geeft, de beste zoekmachines. Hoe dat zit heb ik een artikel in uitgelegd, wat online te vinden is.
Facebook is de koploper als informatiebron,  maar daarnaast heb je oa Twitter, Pinterest, InstagramYammer, YouTube , Google Plus, Linkedin etc. Maar ook Tinder en Grindr. Meer dan 100 sociale media sites en tools bv voor geotagging (incl. handige apps voor op je mobieltje en iPad)  zijn te vinden via de Archiefzoeker.  (zie 10).
Onder sociale media versta ik ook (oei!) de honderdduizenden discussiefora op Internet en sites als Schoolbank

Belangrijke tip: veel informatie over personen haal je niet bij de personen zelf, maar bij hun familie, vrienden, kennissen, buren, collega's en volgers. Voorbeelden: de volgers op Twitter en de vrienden op Facebook, maar ook uit familieadvertenties en sites begraafplaatsen.



3. Delpher en meer dan 60 andere krantenarchieven
Delpher is de database met krantenarchieven van de Koninklijke Bibliotheek. Voor personen zoeken zijn vooral de familie- en bedrijvenadvertenties in deze historische krantendatabase interessant.  Maar ook de passagierslijsten, burgerlijke stand publicaties, geslaagd voor middelbare school, advertenties bedrijven, onderschriften bij foto's meldingen etc.

Meer dan 60 andere online krantenarchieven zijn te vinden op mijn blog: Lijst Nederlandse krantenarchieven op het Internet. Ze staan grotendeels ook in de Archiefzoeker (zie 10). 

Leuk om te weten: In Delpher zijn ook telefoonboeken opgeslagen. Bij de archiefinstellingen kun je adresboeken vinden die voorheen vaak jaarlijks werden uitgegeven per plaats..

NB Denk aan de gegevens van de "online begraafplaatsen sites. Zoals Online Begraafplaatsen, BegraafplaatsenOnline, Graftombe en Find a Grave.



4. Kadaster
De koppeling met de Basisregistratie personen (BRP, voorheen GBA) is de grote kracht van de Kadaster database. Dat komt omdat er veel mensen een eigen huis hebben.  De informatie op de site is niet gratis, wel betaalbaar. De site gebruik ik eveneens in combinatie met online vergunningen databases, die op verschillende sites van overheden te vinden zijn. Bijvoorbeeld de bouwdossiers 

Veel gestelde vraag: "Hoe kun je zien wie de vorige eigenaar van een kadastraal geregistreerd huis of stuk grond is?" Antwoord:  In de laatste leveringsakte van de huidige eigenaar staat altijd een verwijzing naar de voorgaande akte genoemd. U heeft dan al een datum en de naam van de verkopende partij. Het ligt er natuurlijk aan van wanneer die verwijzing is. Het kan genoeg zijn, maar wellicht is een stap verder terug noodzakelijk. 

Het historisch kadaster uit 1832 kun je vinden op Topotijdreis. Daarnaast heb je de site HISGIS (Historisch Geografisch Informatiesysteem) en de BagViewer. Hier kun je navigeren in kadastrale kaarten uit het begin van de 19de eeuw. Een flink deel van Nederland (én Antwerpen) staat al online.


5. Kamer van Koophandel (Handelsregister). 
Om de koppeling met (bedrijfs-)adressen en om namen te achterhalen zijn de gegevens op de Kamer van Koophandel (KvK) site vaak informatief. Gebruik bij het zoeken naar bedrijven en personen in het buitenland het Investigative Dashboard.  Wist u dat u ze ook grotendeels via Google Maps kunt terug vinden?

Meer KvK sites uit binnen- en buitenland: de Archiefzoeker. Deel van de historische Kamer van Koophandel gegevens liggen opgeslagen bij de openbare archiefinstellingen
KvK gegevens kun je niet los zien van gegevens op Overheid.nl (o.a. Staatscourant, Rechtspraak.nl, tuchtrecht, convenanten, verplichte publicaties etc)



WieWasWie is de belangrijkste toegang tot genealogische bronnen bv burgerlijke stand, bevolkingsregisters, kerkboeken in Nederland.
In het kielzog van deze site zou ik ook de digitale bronbewerkingen website GeneaKnowHow gebruiken. Al vele jaren brengt deze site alle websites  waar je (historische) persoonsgegevens kunt vinden, geografisch in kaart. Ook voor België.
Naast WieWasWie is er de site Open Archieven met beschikbare Open Data een prima particulier initiatief.
In de Archiefzoeker (zie 10) staan duizenden andere bronnen die genealogen kunnen gebruiken. Enkele voorbeelden zijn: Alle Friezen, Zeeuwen Gezocht, Alle Groningers, AlleDrenten, Indexen Stadsarchief Amsterdam , SchiedamGen, Stamboom BHIC (Noord-Brabant) etc. Gebruik daar de zoekterm genealogie, eventueel in combinatie met een geografische aanduiding. De databanken voor digitaal onderzoek in het buitenland zijn opgenomen in de Archiefzoeker. Deel van deze bronnen zijn te raadplegen via Archieven Portaal Europa. In de toekomst gaat deze site de belangrijkste toegang worden voor de Nederlandse archieven.
Historische bronnen (bv werd u familie doelwit van de inlichtingendienst) te vinden via Historici.nl (kies optie resources


7.  FamilySearch 
De onuitputtelijke bron met persoonsgegevens bijgehouden door de mormonen. Bijna elke dag komen er nieuwe gegevens en bronnen bij. Heb zelf in augustus 2018 een toegang per provincie op deze bron gemaakt: blog
FamilySearch zelf is een mengelmoes van bronnen. De mormonen houden rekening met de privacy wetgeving in de landen van herkomst. 

PS Naast primaire bronnen staan er ook tienduizenden boeken met familiegegevens (Family History Books) online.


Archieven.nl is een portaal dat toegang geeft tot broncollecties van honderden instellingen. Ledenlijsten, notarisarchieven, kranten (bouw-)vergunningen, familiearchieven, adresboeken, beeld en geluid etc Ze zijn er allemaal te vinden. Helaas zijn niet alle Nederlandse archiefinstellingen aangesloten bij deze site en moet je af en toe gebruik maken van de ArchiefWiki om andere collecties te vinden. Op de ArchiefWiki staat een kaart van Nederland met aanvullende informatie over alle instellingen.  Bijna elke (archief-)instelling in Nederland heeft online wel informatie staan voor personenzoekers.
Heb je hier nog niet genoeg aan, dan kun je gaan spitten op de site van het Archieven Portaal Europa. Meer dan 6900 (2018) archiefinstellingen uit binnen- en buitenland doen hier aan mee. 

Bij het CBG Centrum voor familieonderzoek (CBG) zijn tegen betaling persoonskaarten, -lijsten en familieadvertenties op te vragen. De persoonskaarten en -lijsten zijn misschien wel belangrijkste bron in Nederland voor het zoeken naar nog levende personen. Ik vraag er honderden per jaar op. Naast deze collectie is het CBG ook de beheerder van Nederlandse Familiedatabank. Hier kun je oa controleren of een naam bestaat en in welke plaats. Varianten op voornamen  zijn te vinden via  Nederlandse Voornamen Databank. Bij het zoeken naar personen moet je altijd rekening houden met varianten in de schrijfwijze van namen.


9. WayBack Machine
De WayBack machine  is onderdeel van het Internet Archive. Een officiële bibliotheek in de Verenigde Staten die alleen digitale collecties en objecten opslaat  De hele site is een digitaal feest voor personenzoekers. Zo staan er miljoenen boeken, artikelen, video's en geluidsfragmenten online. Hoorde van een journalist dat hij de  WayBack 404 Chrome Tool niet kende. Die kan terug naar de opleiding journalistiek. 
De WayBack Machine is een websitesarchief. Dat wil zeggen dat er van websites uit heel de wereld af en toe een kopie wordt opgeslagen. Hoe populairder de websites, hoe meer "snapshots" terug te vinden is met de Wayback Machine. Bijna elke dag slag ik hier zelf ook site in op. Die mogelijkheid is er dus.  
Weg is vaak niet weg op het Internet. Inmiddels zijn er volop andere sites die het zelfde doen als de WayBack Machine, zoals Google Web Cache en UK Web Archive. Ook de Nederlandse  Koninklijke Bibliotheek is hiermee bezig. Komt mogelijk in 2019 online, maar is al in hun studiezaal te raadplegen. En kijk zeker ook op Archive.today !
Heb ooit een overzicht gemaakt van websites waarmee je gegevens op het Internet die verdwenen lijken te zijn terug kunt vinden: Webarchieven op een rijtje. Weg is meestal niet weg op het Internet.




10. Archiefzoeker
Mijn digitaal geheugen is de Archiefzoeker  Gratis voor iedereen toegankelijk.  Bijna elke dag worden hier nieuwe bronnen aan toegevoegd voor het zoeken naar personen, documenten, foto's, films, geluid etc. En ja' (mijn afwijking), bijna al deze bronnen ken ik uit mijn hoofd.Uit heel de wereld krijg ik aanvullingen en verbeteringen toegezonden. Daar ben ik erg blij mee, want zo helpen we elkaar en delen we kennis.
Gebruik zoektermen personen  (nog levende personen) of genealogie (overleden personen.
Verder zijn er handige tools, apps, speciale zoekmachines, de belangrijkste sociale media per land, bibliotheek en literatuur sites, verdwenen sites, beeldzoekers etc terug te vinden.

Hiermee kun je ook vragen oplossen als:
- Emigratie en immigratie per land bijv. Argentinië, AustraliëCanada, Nieuw Zeeland en Verenigde Staten.
- Waar kan ik familieadvertenties en begraafplaatsen vinden in binnen- en buitenland.
- Waar zijn passagierslijsten te vinden?
- Welke telefoongidsen?
- Welke fotoarchieven zijn er?
- Beste bronnen voor onderzoek Nederlands Indie, Suriname, Tweede Wereldoorlog, etc.
- Welke zoekmachines zijn er?
- Welke sociale media sites gebruiken de Russen vooral?
Naast de meer dan 6200 records in de Archiefzoeker heb ik er nog enkele honderden in mijn hoofd zitten. Dat is mijn afwijking.


11. Beeldbanken
Onder beeldbanken verstaan archivarissen oa foto-, film-, video- en televisie-, (land-)kaartenarchieven. Je kunt er bijna 700 terug vinden als je met het woord  beeldbank zoekt in de Archiefzoeker.
Beeldbanken zitten boordevol informatie over personen. Zo vond ik via Flickr de biologische Oostenrijkse vader van een Nederlandse vrouw terug, of wist ik via YouTube te achterhalen dat iemand in een bepaalde straat woonachtig was. Daarnaast heb je de verschillende mogelijkheden om met foto's te zoeken. Met foto's zoeken? Ja, dat kan, zonder één woord te gebruiken. 


12. Bibliotheken
Bibliotheken maken vooral secundaire bronnen toegankelijk, zoals boeken, dissertaties, kranten en tijdschriften. In het buitenland zie je dat veel bibliotheken ook primaire bronnen online hebben gezet. Via de sites als de European Library, Europeana , Genealogisch RepertoriumKB Catalogi, Broncommentaren , Repertorium DTB, en Worldcat krijg je toegang tot die bronnen. Via literatuur zijn veel originele bronnen te achterhalen die iets zeggen over personen. De 435 belangrijkste bibliotheek websites zijn te vinden via de Archiefzoeker. Gebruik zoekterm bibliotheek

De vele genealogie websites,zoals StamboomNederland, GeneaNetMyHeritage en GenealogieOnline  en Ancestry zijn eigenlijk ook een soort bibliotheek. Ze zijn de weerslag van het werk van stamboomonderzoekers uit heel de wereld. Pas wel op met het gebruik maken van deze bronnen. Je komt er erg veel fouten tegen.



*) In 2014 heb ik voor een opdrachtgever de recente adresgegevens van honderden personen moeten achterhalen. Dat lukte mij bij 87%. Soms kreeg ik een correcte achternaam, voorletters, geslacht en geboortedatum. Bij deze groep was de score 95%. Uiteraard waren alle personen woonachtig in Nederland.

Eric Hennekam, schrijver, lezingengever en onderzoeker
Update 12 september 2018   





Geen opmerkingen: