Doorgaan naar hoofdcontent

Bronnen, tips en tools voor het zoeken naar personen

Update: 28 augustus 2019

Belangrijkste tip voordat u gaat zoeken: verplaats u altijd in een persoon, familie, instelling of bedrijf, de situatie én in de tijd (context).  

1. Google en andere zoekmachines
Gebruik in de Google zoekbalk verschillende beschikbare operators, zoals Site, Filetype, "" en * en misschien wel de meest interessante bij personen zoeken Around.  Daarnaast de andere producten van Google, zoals Google Afbeeldingen (zie ook nr 11), Google ScholarGoogle Plus (zie ook 3), Google Patents en Google Maps.
Tip: InstantstreetView , daarmee ontdekte ik iets bijzonders m.b.t. een straat op de Utrechtse Heuvelrug.

Andere goede zoekmachines zijn: Bing enYahoo. Privacy veilige zoekmachines zijn oa DuckDuckGo en Startpage.
Gebruik dus nooit alleen Google als zoekmachine.  Bijv voor China gebruik ik Baidu en voor Rusland Yandex (hun image zoekmachine is misschien wel beter dan die van Google).
Met zoekmachines kun je bijvoorbeeld discussiefora en forums (bv. Waffen SS,  bushcrafters, wijnliefhebbers en de Club van Suikerzakjesverzamelaars) vinden. Die zijn informatief. De informatie op deze fora komen meestal niet voor in zoekresultaten van zoekmachines (invisible web). Daarom is het altijd goed om te weten welke hobby's personen hebben of hebben gehad. Vaak makkelijk te achterhalen via sociale media.
Termen zoals 'archiefvormers' en 'invisible web'  moet je wel kennen om zoekmachines optimaal te gebruiken bij een digitale speurtocht naar personen.
De resultaten van zoekmachines, die gebruikt worden op websites moet je niet geloven. Ze geven vaak niet wat er allemaal te vinden is op een website. Zie blog.


Zoek je gegevens die meer in het verleden liggen, verplaats je dan in het de gebruikte termen uit het verleden. Voorbeeld:  Verloskundige, vroedvrouw, kraamvrouw, baker, wijzemoer, hoarnawiif etc.  Bij mijn onderzoek naar het misbruik in de katholieke kerk: kostschool, seminarie,internaat, alumnaat, pensionaat, gesticht, klootjesdrogerij etc.  Handige tools hierbij zijn:  Historische woordenboeken (WNT), Meertens Dialectenwoordenboeken, Onelook Reverse Dictonary, Beroepen van Toen , etc
Beroepen en titels van personen zijn altijd interessant om de gegevens van die personen te vinden. Denk bijvoorbeeld aan het BIG register  (medische beroepen), DART Europe E-theses (proefschriften, vaak met cv's) en Openbaar lichaam voor beroep en bedrijf.
Databanken zoals onze BIG registratie bestaan uiteraard ook in het buitenland bv België (Orde der Artsen), Duitsland ( Aerzte im Netz) , Frankrijk (Ordre National des Médecins)  of Europa (CPME), of zijn historisch, zoals de Artsendatabank WOII. Voor zeer veel beroepen bestaan er databanken.
NB Veel tips zoekmachines en sociale media zijn te vinden op site Boolean Strings en de SearchReSearch blog van Dan Russell.


2.Sociale Media 
Er zijn 'plenty' tools, apps en andere mogelijkheden om informatie over personen te achterhalen via sociale media. Sociale media sites zijn voor lastige vragen, waarbij Google geen resultaat geeft, de beste zoekmachines. Hoe dat zit heb ik een artikel in uitgelegd, wat online te vinden is.
Facebook is de koploper als informatiebron,  maar daarnaast heb je oa Twitter, Pinterest, InstagramYouTube , Linkedin etc. Maar ook Tinder en Grindr
Belangrijke zoektools zijn o.a: , 10 tips/tools voor zoeken op Instagram en Bellingcat’s Digital Forensics Tools. Zoeken Facebook Ads.
Zoek je in het buitenland, kijk dan altijd welke sociale media website erg populair is in dat land bijv. in Rusland is dat Vkontakte en Odnoklassniki en in China Wechat  en Sino Weibo.
Tip: men gebruikt vaak pseudoniemen ed als username bij sociale media. Hou daar rekening neem en zoek daar mee. Gebruik tools als KnowEm, Namechk, Namecheckr,  Checkuser, ed

Onder sociale media versta ik ook (oei!) de honderdduizenden discussiefora op Internet en sites als Schoolbank of het Waffen-Ss forum
Tip: veel informatie over personen haal je niet bij de personen zelf, maar bij hun familie, vrienden, kennissen, buren, collega's en volgers. Voorbeelden: de volgers op Twitter en de vrienden op Facebook, maar ook uit familieadvertenties en begraafplaatsen sites, zoals BillionGraves. Online Begraafplaatsen, Red onze Graven project, BegraafplaatsenOnline, Graftombe,  Find a Grave Online Searchable Death Indexes and Records Website (USA)Grabsteine (Duitsland), Krigsgraver (noorwegen) etc

3. Kranten- en tijdschriftenarchieven en familieberichten
Delpher is de database met oa de kranten- en tijdschriftenarchieven van de Koninklijke Bibliotheek. Voor personen zoeken zijn vooral de familie- en bedrijvenadvertenties in deze historische krantendatabase interessant.  Maar ook de passagierslijsten, burgerlijke stand publicaties, geslaagd voor middelbare school, advertenties bedrijven, onderschriften bij foto's meldingen etc.
Meer dan 60 andere online krantenarchieven zijn te vinden op mijn blog: Lijst Nederlandse krantenarchieven op het Internet. Overigens zijn passagierslijsten zeer interessant. . 
Weet je het beroep van iemand die je zoekt, kijk dan over er vaktijdschriften online staan.
Mij kun je oa vinden op Scholar en Pubmed. OOk in de Delpher database zijn heel wat vaktijdschriften te vinden.
Meer familieadvertenties, waaronder heel recente,  zijn te vinden bij MensenlinqCBG Familieadvertenties collectie, Online Familieberichten, Familieberichten op Internet, Familieberichten kranten Announce Revue  etc
Andere familieberichten, zoals bidprentjes en rouwbrieven zijn er op vele plaatsen te vinden. Archiefbeherende instellingen (te vinden via Archiefwiki) hebben ze gedigitaliseerd, maar je hebt ook databanken (raadpleeg ook die uit Belgie)  als Bidprentjes Archief Bidprentjes Genealogie Online, CBG Bidprentjes, Indeken, Euregionaal Bidprentjes Archief etc

4. Kadaster, Mijn Overheid, Tuchtrecht 
De toegang tot persoonsgegevens kadaster wordt beperkt. Zie oa publicatie Staatscourant 20 november 2018.
De koppeling met de Basisregistratie personen (BRP, voorheen GBA) is de grote kracht van de Kadaster database. Dat komt omdat er veel mensen een eigen huis hebben.  De informatie op de site is niet gratis, wel betaalbaar. De site gebruik ik eveneens in combinatie met online vergunningen databases, die op verschillende sites van overheden te vinden zijn. Bijvoorbeeld de bouwdossiers 
Veel gestelde vraag: "Hoe kun je zien wie de vorige eigenaar van een kadastraal geregistreerd huis of stuk grond is?" Antwoord: In de laatste leveringsakte van de huidige eigenaar staat altijd een verwijzing naar de voorgaande akte genoemd. U heeft dan al een datum en de naam van de verkopende partij. Het ligt er natuurlijk aan van wanneer die verwijzing is. Het kan genoeg zijn, maar wellicht is een stap verder terug noodzakelijk.
Het historisch kadaster uit 1832 kun je vinden op Topotijdreis. Daarnaast heb je de site HISGIS (Historisch Geografisch Informatiesysteem) en de BagViewer. Hier kun je navigeren in kadastrale kaarten uit het begin van de 19de eeuw. Een flink deel van Nederland (én Antwerpen) staat al online.
Via de site Overheid.nl  is een schat aan informatie te achterhalen over personen. Helaas is niet allemaal geïndexeerd. Zo zijn bijvoorbeeld scheidingen terug te vinden, mensen die onder curatele zijn geplaatst etc etc.  Zelf zoek ik met de site operator van Google op deze site. Ook Tuchtrecht zaken van accountants, advocaten, notarissen, dierenartsen, gerechtsdeurwaarders, scheepvaart en gezondheidszorg zijn oa via Overheid.nl te vinden. Zorgverleners, zoals artsen en verpleegkundigen, zijn terug te vinden met het BIG-register
Voor zoeken naar Nederlandse overheidsdocumenten gebruik je : loep.com

5. Kamer van Koophandel (Handelsregister).
Om de koppeling met (bedrijfs-)adressen en om namen te achterhalen zijn de gegevens op de Kamer van Koophandel (KvK) site vaak informatief.  De mogelijkheden voor het zoeken in handelsregister is afgelopen jaren flink beperkt, maar gelukkig hebben we de archieven nog. Gebruik bij het zoeken naar bedrijven en personen in het buitenland het Investigative Dashboard.  Wist u dat u ze ook grotendeels via Google Maps kunt terug vinden?  Deel van de historische Kamer van Koophandel gegevens liggen opgeslagen bij de openbare archiefinstellingen
KvK gegevens kun je niet los zien van gegevens op Overheid.nl (zie 4)
Tip: Bedrijven hebben/adden vergunningen nodig. Die vergunningen zijn vaak openbaar en op veel websites terug te vinden oa van gemeenten en archiefinstellingen.

6. WieWasWie en Open Archieven
WieWasWie is de belangrijkste toegang tot genealogische bronnen, zoals bijvoorbeeld de burgerlijke stand, bevolkingsregisters, kerkboeken in Nederland. Geografische toegang tot de giga collectie gegevens van de mormonen (site FamilySearch) kan via mijn blog (Toegang België). U moet vooraf wel een gratis account op FamilySearch aanmaken.
In het kielzog van deze site zou ik ook de digitale bronbewerkingen website GeneaKnowHow gebruiken. Al vele jaren brengt deze site alle websites  waar je (historische) persoonsgegevens kunt vinden, geografisch in kaart. Ook voor België.
Historische bronnen (bv werd u familie doelwit van de inlichtingendienst) te vinden via Historici.nl (kies optie resources).  

7. FamilySearch en genealogische sites
FamilySearch is de onuitputtelijke bron met persoonsgegevens bijgehouden door de mormonen. Bijna elke dag komen er nieuwe gegevens en bronnen bij. Heb zelf in augustus 2018 een toegang voor Nederlandse kerkboeken en burgerlijke stand bronnen op de FamilySearch site gemaakt: d.m.v. een blog
FamilySearch zelf is een mengelmoes van bronnen. De mormonen houden rekening met de privacy wetgeving in de landen van herkomst. 
Naast primaire bronnen staan er ook tienduizenden boeken met familiegegevens (Family History Books) online.
Er zijn zeer veel websites voor stamboom onderzoekers te vinden bv GenealogieOnline, Geneanet, Myheritage , Geni (ook van Myheritage), Stamboom NederlandAncestry etc. De meeste grotere, vaak commerciële, sites zetten naast de geuploade gegevens van hobbyisten ook scans van originele bronnen online. Sommige onderzoekers nemen het niet zo nauw met de privacy wetgeving en dumpen al hun gevonden informatie op het Internet. Ook heb ik al herhaaldelijk meegemaakt dat ze je privacy gevoelige gegevens toesturen bijv per email.
Helaas is een deel van de geuploade informatie niet correct. 

8. Archieven.nl, CBG.nl, Adres- en telefoonboeken, notarissen, Tweede Wereldoorlog
Archieven.nl is een portaal dat toegang geeft tot broncollecties van honderden instellingen. Ledenlijsten, notarisarchieven, kranten (bouw-)vergunningen, familiearchieven, adresboeken, beeld en geluid etc Ze zijn er allemaal te vinden. Helaas zijn niet alle Nederlandse archiefinstellingen aangesloten bij deze site en moet je af en toe gebruik maken van de ArchiefWiki om andere collecties te vinden. Op de ArchiefWiki staat een kaart van Nederland met aanvullende informatie over alle instellingen.  Bijna elke (archief-)instelling in Nederland heeft online wel informatie staan voor personenzoekers.
Heb je hier nog niet genoeg aan, dan kun je gaan spitten op de site van het Archieven Portaal Europa
Bij het CBG Centrum voor familieonderzoek (CBG) zijn tegen betaling persoonskaarten, -lijsten en familieadvertenties op te vragen. De persoonskaarten en -lijsten zijn misschien wel belangrijkste bron in Nederland voor het zoeken naar nog levende personen.  Naast deze collectie is het CBG ook de beheerder van Nederlandse Familiedatabank. Hier kun je oa controleren of een naam bestaat en in welke plaats. Varianten op voornamen  zijn te vinden via  Nederlandse Voornamen Databank. Bij het zoeken naar personen moet je altijd rekening houden met varianten in de schrijfwijze van namen.
Bronnen m.b.t. de Tweede Wereldoorlog zijn te vinden via Netwerk Oorlogsbronnen.
Adres- en telefoonboeken zijn bronnen die je nooit mag vergeten. Adresboeken van Nederland zijn grotendeels via Archieven.nl terug te vinden, telefoonboeken kun je op gekste sites terug vinden, een flink deel uit de collectie (1901-1950) van het Museum voor Communicatie via Delpher (zie 3). Ook de database van het  Duitse holocaust archief in Bad Arolsen bevat zeer veel informatie over personen die zijn overleden in concentratiekampen.
Voor tips en trucs onderzoek in notarisarchieven en centraal testamentenregister: Meneer de Notaris
Alhoewel al in 1996 gemaakt is de Personen op Papier gids (POPgids) van het Nationaal Archief voor bijna elk historisch onderzoek van belang.

9. WayBack Machine
De WayBack machine  is onderdeel van het Internet Archive, een officiële bibliotheek in de Verenigde Staten die alleen digitale collecties en objecten opslaat  De hele site is een digitaal feest voor personenzoekers. Zo staan er miljoenen boeken, artikelen, video's en geluidsfragmenten online. 
De WayBack Machine is een websitesarchief. Dat wil zeggen dat er van websites uit heel de wereld af en toe een kopie wordt opgeslagen. Hoe populairder de websites, hoe meer "snapshots" terug te vinden is met de Wayback Machine.  Die mogelijkheid is er dus.  Deze blog wordt ook regelmatig gearchiveerd.
Weg is vaak niet weg op het Internet. Inmiddels zijn er volop andere sites die het zelfde doen als de WayBack Machine, zoals Google Web Cache en UK Web Archive. Ook de Nederlandse  Koninklijke Bibliotheek is hiermee bezig. Komt mogelijk in 2020 online, maar is al in hun studiezaal te raadplegen. En kijk zeker ook op Archive.today !
Heb ooit een overzicht gemaakt van websites waarmee je gegevens op het Internet die verdwenen lijken te zijn terug kunt vinden: Webarchieven op een rijtje. Weg is meestal niet weg op het Internet.

10. Beeldbanken
Onder beeldbanken verstaan archivarissen oa foto-, film-, video- en televisie-, (land-)kaartenarchieven en andere documenten. Veel onderschriften en teksten bij foto's en films zijn niet toegankelijk voor Google. Je moet dus heel specifiek zoeken naar de gegevens op de homepage, want beeldbanken zitten boordevol informatie over personen. Zo vond ik via Flickr de biologische Oostenrijkse vader van een Nederlandse vrouw terug, of wist ik via YouTube te achterhalen dat iemand in een bepaalde straat woonachtig was. Daarnaast heb je de verschillende mogelijkheden om met foto's te zoeken. Met foto's zoeken? Ja, dat kan, zonder één woord te gebruiken. Bijvoorbeeld met TinEye en Google Reverse Image Search.
De grootste filmdatabases zijn:  Cinémas Pathé Gaumont, British Pathé, IMBD (zoek daar maar eens op Prins Bernard en kijk vooral naar de films die de regisseur heeft gemaakt), en INA France 
De beste kaarten database 16e eeuw tot heden;: David Rumsey Historical Maps
Geheugen van Nederland, Atlas van Stolk, Historische beeldbank Migranten, Rijksmuseum Digitale Collectie, Spaarnestad Photo en de Beeldbank Tweede Wereldoorlog zijn beeldbanken met historische collecties.

11. Bibliotheken
Bibliotheken maken vooral secundaire bronnen toegankelijk, zoals boeken, dissertaties, kranten en tijdschriften. In het buitenland zie je dat veel bibliotheken ook primaire bronnen online hebben gezet. Via de sites als de DART E-thesis (in proefschriften staan cv's),  DBNLEuropean Library, Europeana , Genealogisch RepertoriumKB Catalogi, Broncommentaren , Repertorium DTB, en Worldcat krijg je toegang tot die bronnen. Via literatuur zijn originele bronnen te achterhalen die iets zeggen over personen.
Handig zijn de vele onderzoeksgidsen op de sites van Nationaal Archief  (zgn zoekhulpen) en Historici.nl. Ook andere archieven hebben onderzoeksgidsen op hun sites gezet, over allerlei onderwerpen zoals militairen, onroerend goed,  huizen (kadaster), VOC, sport, verzekeringen, emigratie, oorlogsarchief Rode Kruis, notarisarchieven, Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), Plaatsengids (plaatsen die verdwenen zijn bijv na gemeentelijke herindelingen), scheepvaart en bemaningen, etc


12.Overige bronnen en tolos die u kunnen helpen. Een willekeurige greep
Tot slot

©eric hennekam Twitter @erichennekam
Update 28  augustus 2019 


Deze blog update ik met grote regelmaat. Kom je toch fouten of deadlinks tegen laat het dan even weten via email.  Dat is lief. Uiteraard zijn ook aanvullingen welkom. Overnemen van informatie alleen na verzoek en altijd met bronvermelding.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Overzicht van alle Nederlandse krantenarchieven op het Internet

Update: 28 augustus 2019 Archief Eemland: plaatselijke kranten uit Amersfoort en omgeving, Zoals Amerfoortsch Dagblad, De Eemlander, Soester Courant en de Leusder Krant.Archieven.nl: portaal site van verschillende archiefbeherende instellingen. Kies optie kranten. oa. krantencollectie Streekarchief Voorne-Putten en Rozenburg, Regionaal Archief Dordrecht, gemeentearchieven Kampen, Roermond, Vlissingen en Zaanstad, RHC Eindhoven, EHC Sittard-Geleen en RA Rivierenland. Komen ook hieronder terug.Brabants Historisch Informatie Centrum:  Graafsche Courant, De Echo en Boxmeers Weekblad, Udense Courant.Dag-, Nieuws- en Weekblad in Overijssel: Veel titels. Oa. Tubantia, Deventer Dagblad, Coevorder Courant, Hengelosche Dagblad, Trouw etc.Delpher : het grootste krantenarchief van Nederland op de site van de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier Universiteitsbibliotheken. Honderden titels. Overzicht beschikbare titels (PDF). Niet alleen kranten uit Nederland, maar ook de Nederlandse  An…

Was mijn familie of een persoon fout/goed in de Tweede Wereldoorlog?

Update 24 augustus 2019
"Was mijn overleden (groot-)vader en/of (groot-) moeder  fout in de Tweede Wereldoorlog? En hoe en/of waar kan ik daar meer informatie over opvragen? "  Dit soort vragen heb ik afgelopen 30 jaar heel veel gekregen. Hier tips om zelf onderzoek te verrichten.  Met fout wordt meestal bedoeld of ze NSB-ers waren, of de vijand hadden geholpen (bv verraad), of in dienst waren getreden bij de Duitse of Italiaanse krijgsmacht. Het is echter niet zo zwart/wit als hier beschreven. In 2015 nog een onderzoek verricht voor een half-Duitse familie, waar grootouders aan moederszijde NSB-ers waren. Uit mijn onderzoek kwam naar voren dat ze mensen het leven hebben gered door ze uit handen van de Duitsers te houden. 20 april 2016 ben ik een nieuw onderzoek gestart, wat naar verwachting ruim 3 jaar gaat duren. Afbeelding: 10 mei 1945 Er zijn veel bronnen waar je die gegevens kunt vinden, oa bij het Nationaal Archief en het NIOD, maar ook bij de vele provinciale, regionale o…

Nederland: bronnen voor het zoeken naar je roots

Update 28 augustus 2019 WIEWASWIE is de belangrijkste Nederlandse website met bronnen voor genealogisch onderzoek. Van elke Nederlandse familie zijn hier gegevens te vinden. Schaf een account aan, want dat maakt het zoeken makkelijker. Let op: gegevens altijd controleren aan de hand van de originele akten, dat kan vaak op de site zelf of via Familysearch. 
Hoe krijg je toegang tot de miljoenen bronnen op site FamilySearch (mormonen)? Altijd eerst inloggen bijFamilySearch [account aanmaken is gratis].
 Heb even per provincie een toegang (link) gemaakt:  
Drenthe           :  DTB (kerkboeken) of BS , geen Bev.  [of  Alle Drenten ]Friesland         :  DTB of BS of Bev  [of  Alle Friezen ]Gelderland      :  DTB of BS of Bev  [of  Gelders Archief ]Groningen       : DTB of BS of Bev  [of Alle Groningers ]Limburg           : DTB of BS of Bev  [of Alle Limburgers ]Noord-Brabant: DTB of BS  of geen Bev. [of  BHIC ]Noord-Holland: DTB of BS of Bev [of Noord-Hollands Archief, Amsterdam ]Overijss…