Doorgaan naar hoofdcontent

Bijzondere Rechtspleging en door POD/PRA opgepakte personen, zuiveringsbesluit

Het  Directoraat-Generaal voor Bijzondere Rechtspleging (DGBR) werd 5 november 1945 in het leven geroepen door het Ministerie van Justitie. Bijna iedereen die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland schuldig had gemaakt aan bijvoorbeeld land- en hoogverraad, collaboratie, oorlogsmisdaden, lidmaatschap N.S.B. etc moest voor deze speciale rechtbanken (tribunalen) verschijnen. Uiteindelijk werden er meer dan 16.000 uitspraken gedaan bij de bijzondere rechtbanken en tribunalen in de periode 1944/1945-1948/1950.
De dossiers [300.000 personen] uit het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging zijn onder voorwaarden te raadplegen bij het Nationaal Archief. In 2025 wordt het CABR archief pas openbaar, in andere landen is men al overgaan tot publicaties. Al in 1944 werden er door rechtbanken in het zuiden van het land uitspraken gedaan conform het militair- en buitengewoon strafrecht. Die zullen volgend jaar (2020) openbaar worden.
De gratiedossiers doodstraffen zijn bij het Nationaal Archief te raadplegen. Dit archief is geheel openbaar:




In veel krantenarchieven zijn publicaties te vinden over personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn veroordeeld door de rechtbanken Bijzondere Rechtspleging en over opgepakte personen door de Politieke Opsporings Dienst (P.O.D later P.R.A.) of namen van personen gepubliceerd in de Staatscourant in het kader schorsing overeenkomstig Zuiveringsbesluit 1945.
Bron: Vrije Volk 4 april 1946

In de duizenden krantenartikelen die door mij zijn doorgenomen oa onderstaande achternamen *) **):

 *) veroordeelden, opgepakte én vrijgelaten  personen.  Bij vrouwen zijn alleen de meisjesnaam opgenomen. Bij de namen die dikgedrukt staan is de doodstraf uitgesproken en voltrokken. Meer gegevens incl. gratieverzoeken, zie publicaties Koninklijke Besluiten in de  Staatscourant.  De naamlijst zal regelmatig worden aangevuld en is dus nog lang niet compleet. Vraag altijd bij het Nationaal Archief inzage in het CABR dossier (zie blog). Let er op dat kranten soms schrijfvarianten in namen hebben gepubliceerd. 
  • Aa van der, Aackeren van, Abeele, Abels, Abbing, Abrahams, Acda,  Adema, Akker, Akker van den, Akkerman, Alberts, Albrecht, Alferink, Alsema, Aling, Amedick, America, Angerman,  Ansembourg d',Aparak, Apeldoorn van,Arends,  Aries, As van, Asscher, Asselt van, Auwema,
  • Baars, Baarveld, Baas, Bake, Bakker, Balnimker,  Bangma, Banning, Bar, Barendregt, Barbarski, Barelds,  Barels, Barneveld, Bartelsman, Bauer, Baum, Bazuin, Becker, Beek (van), Beeke, Beeldens,   Beenen Beer,, Beere, Beerens, Behrends, Beijering, Bekkers, Belzen van, Bemac, Beneder, Berends,  Berendsen, Berg, Berg v.d., Berge (v.d.), Berghuis, Bes, Best, Besteman, Betten,  Beurden, Beveren van, Bezemer,  Biachi,  Bierens, Bierens Koenraat, Bik, Bikker, Bimmel, Birrenbach, Bisseling, Blaauw, Blauw, Bleeker, Bleumer, Bliek, Bloch, Bloem, Bloemers, Bloemsma, Blokzijl, Bleumink, Boel,  Boelen, Boele Staal, Boelens, Boer de, Boere, Boering, Boersmaf, Boesveld, Boeting, Boeyink, Bogaert, Bogers, Boidin, Bokma, Bol, Bolier, Bollink, Bom, Bomhof,  Boogaard,Boogaart,  Boomen, Boontjes, Borgers, Borsje, Bos,Bosma,  Bouman, Boun, Bout, Boven van, Boxmeer, Braam, Braams,  Bragt van, Braken, Brands, Bravo, Bree de, Bree van, Breed, Breederoo, Breedveld, Briedé, Brinck, Brink ten, Brinkman,  Brinks, Broeder (de), Broek van den, Broekhuizen, Broekman, Broere, Bronts,  Brouwer, Bruggen van (de), Bruinenberg, Bruins, Brul, Budel, Bunt, Burgman, Burck de, Buter, Buysman
  • Cadzand, Callenfels, Capelle, Carlier, Carp, Cats, Cazemier, Christ,Christen,  Cieraad, Cobet, Coene, Cohen, Cohenno, Cool, Cools, Cor, Couperus, Creveld, Croon
  • Daalen van, Daalhuizen, Dahmen von Buchholz, Dal, Dalen van, Danneboom, Damsma, Darwinkel, Davids, Deemter van,  Dego, Dekker, Deknatel, Dep, Dermois, Deventer van, Dickers, Dickmann, Dieters, Dieverbrug,  Dijk van, Dijkstra, Dir, Dirkse(n), Dirven van, Doedens, Doek, Dolfing,  Dong, Dontje, Doomen, Doorewaard, Doorn van, Doorten, Dorenbos, Dorr, Douwsma, Dreesman, Drenth, Drenthen, Drie van, Driehuis, Droffelaar, Dronkers, Drost, Duin, Dwars,
  • Eck van, Écluse L',  Eekeren, Eelman, Efferden van, Eggens, Eggers, Eijkelboom, Eijndhoven, Eiken, Elling, Eising, Elst van, Ende van der, Engelen, Engelier, Engels, Engelse, Ensing, Enting, Entink, Es van, Ettema, Evenhuis, Everdijk, Everts
  • Faber, Fabian, Feenstra, Feralda, Feringa, Fierloos, Filius, Finke, Fischer, Fisscher, Fledderus, Flierenburg, Flipse, Fokkema, Fokkens, Fonteijne de la, Forbach, Fouw de, Frankema, Franken, Freij, Frelier Blok,  Frequin, Frijtag Drabbe von, Frikken, Frölich,  Fuhlrat,
  • Gaal van, Gabriel, Gankema, Ganzevles, Garretsen, Garsten, Gazan, Geelkerken, van,  Geense, Geer de, Geeraard, Geers, Geijs, Gelder, Genechten van, Gerner, Genten,  Gerrits, Gerritsen, Geubbels, Geveke,  Gilliamse,  Gilst, Goedhart, Geodegebuure, Goense, Gommers, Gool van, Goor, Gort, Goudkade, Grauw, Graver, Groene, Groeneweg, Groenewold, Groin de Plaque, Grombager, Groningen van, Groot, Groot de, Grootonk, Gruijter de, Gruner
  • Haak,  Haanstra, Haas, Haas de, Haasjes, Habing, Hadderingh, Hagengast, Hahn, Halberstadt, Halen van, Hamel, Hamer, Hamering, Hamelinck, Hardenberg, Hardt, Harinck, Harkema, Harms, Harmse, Harmsen,  Harrebomée, Harthoorn, Hartog, Hase, Hasewinden, Hauwer, Heddema, Heegers,Heeres, Hees (van), Heet van, Heijden van der,  Heijman, Heil, Heinrich,  Helmes, Heinemann, Heinen, Heling, Hemel v.d.,  Hemmer, Hendriks, Hengst, Hennekamp, Henneman,  Hennemans, Hennequin, Henning,  Hepkema, Hepping,  Herdtmann, Hertz, Heukers, Heus, Heymans,  Hiddema, Hijma, Hilbolling, Hilvers, Him, Hinse, Hoek, Hoekstra, Hoen, Hof, Hof van 't, Hofges, Hofman, Hoffman, Hofsteenge, Hogenberk,  Holdert, Hollanders, Holst, Holtrop, Homan, Hones, Hoogendam, Hoogesteger, Hoogeveen, Hoogland, Hooijnga, Hoor, Horst ter, Horstman, Hospers, Houbeke, Houten van,  Hubenaar,  Houthuys, Houtven, Houweling, Houwing, Hovenkamp, Hoving, Huijgen, Huijing, Huizer, Huizinga, Hulst (van), Hummel, Hut,
  • Idema, Iersel van, IJsseldijk (van),Ipema, Isaac
  • Jaarsma, Jacoby, Jacobs,  Jansen,  Janssen, Jes, Jeuring, Jippes, Jipping, Joling, Jong de, Jonge, Gonge Baas,  Jongh, Jonker, Jonkers, Joole, Joppe, Juistenga, Jus
  • Kaal, Kaat, Kaffka, Kalberg, Kamer, Kamp,  Kamps, Kaper, Kaptein, Karlsbeek, Kassens, Kay, Keasberry,  Keizer, Kiewiet, Kervinck,  Kleineckker, Klomp, Kamman, Kamps, Kapelhof, Kasemier, Kempers, Keppel, Keij, Ketelaar, Keulen van, Kiès, Kinds, Kipp, Kist, Kleef (van),van, Kleijberg,  Klinkenbijl, Klinkhamer, Klinkhard, Klootwijk, Knaack,  Knegtering, Koch, Koehler, Koers, Koetje, Koker, Koll, Kooij v.d., Kooiman, Koopman, Koopmans, Koops, Koot, Kooijmans, Kootstra, Koppenol,  Korstanje, Kort de, Kortenkool,  Kortenweg,Koster,  Kraak, Kraan, Kramer, Kreek, Kienecker, Krikke, Krikken, Krist, Kristiaans, Kroeze, Krom, Kromhout, Krug, Kruijf, Kruit, Kruizinga, Kuik,  Kruit, Kuhlman, Kuiper, Kuijper,  Kuipers, Kuit, Kunst, Kuntke, Kunz, Kuur van de, Kuurman, Kwaak, Kwant, 
  • Laak van der, Laan van der, Lages, Lam, Lamberts, Lammers, Lampe,Lang,  lange de, Langenberg, Langendijk, Lant,  Lantink, Lee v.d., Leemhuis, Leest van, Leeuw de,Leeuwen van,  Leever, Lege, Legeman, Lehnhoff, Leidner, Leijnse,  Leisner, Lesschen, Levy, Liet van der,  Ligtenberg, Loesberg,  Lijfering, Lijster, Lande v.d.,  Lindenberg, Lindhout, Liplijn, Liunge, Lokerse,  Loman, Looze, Lub,  Lubbi, Lubbing, Lugtmeier, Luijendijk, Luijtens, Luite, Luitjens,Lunen,  Lunning, Luth, Luyk,
  • Maasdijk van, Maasen, Maastrigt,  Mallmann, Man in 't Veld, Marchant et d' Ansembourg, de,  Mark, Markus, Marissen, Marree, Marsman, Matador, Meekhof, Meer (v.d.), Meerman,  Mencl, Menger, Meijer, Meijering, Meijeringh, Meilof, Melchert, Menten, Meppelink, Merckx, Mesken, Meulen van der, Meursing, Milhous, Minck, Minnaard,  Moesbergen, Moesker, Mohab, Metz, Meyer,  Meyler, Moerland, Mol, Molenaar, Mollis, Monker, Mons,  Mooijman, Moolenijzer, Mostard, Mozer, Muggen, Mulder, Muller, Müller, Munk, Muntendam, Muss,  Mussert Muurmane, Muusse
  • Naber, Nanninga, Nederhand, Nes, Nebbeling, Neven, Neut van der, Niemeijer, Nier, Nieuwenburg, Nieuwlands, Nijenhuijs, Nijholt, Nijland, Nijmeijer,  Nijs de, Nimberg, Nitters, Nol, Norbruis,  Norderr, Noussen, Nube, Nuland, Nuus, 
  • Oebel, Oeben, Oers, Oly, Oljans, Olthof, Ombach, Ommen, van, Ooyen van, Ooms, Oortwijn, Oost, Oosterdijk, Oosterhof, Oostindien, Oosting, Oostland, Oostveen, Osinga van der Voort, Ostman, Otten, Ottens, Overbeeke, Overmaar,
  • Paques, [ook Pacques] Palthe, Para, Pater, Pegel, Pekaar, Pelhaar, Pelk, Perel v.d. Schot, Perkaan, Pers van der, Peters,  Piek/Pieck, Piest, Pieters, Pijl v.d., Pijnenburg, Pistoor, Plagge, Plant, Ploeg van der, Pol, Pol van der, Polman, Polling, Pomp, Pook, Popken, Possemis, Post, Pot, Pothof, Prijs, Prins, Prinsen, Pijnacker,
  • Quacken, Quad, Quad, Quadackers, Quadbeck, Quadekker, Quaden, Quadflieg, Quadt, Quadvlieg,Quante, Quanten, Quaring, Quartel, Quist, , Quispel,   
  • Raad, Rabbers, Radema, Regoor, Renes, Rats, Rauter (Oostenrijker), Reek van, Reich, Reijnierse, Reinds, Reitema, Ridderhof, Riesen van, Rij van, Rijnsburger,  Roggeveen, Rollema, Rollingwier, Roo de, Rooij de, Roose (de), Rooy (de), Rooze, Rosier, Rosing, Rossing, Roters,Rozenveld, Rupp, 
  • Saarloos, Saatrübe, Salomons, Sanner, Sans, Santen (van),  Santes, Santing, Schaap, Schaik van, Schaeffer, Schellekens, Scheltinga, Scheper, Schepers, Scheurs, Schill, Schilmoller, Schipper(s),  Scholing, Scholte, Scholten, Schonerwille, Schunselaar,  Schonewille, Schraa, Schreutelkamp, Schrieke, Schrier,  Schuiling, Schulte(n),  Schuring, Schut, Schuwer, Seif, Sentse,  Seton,Sieders, Sietsema, Sijbring,Sijtsma,  Sikken, Simpelaar, Sinke, Slabbers, Smeenge, Smeman, Smid, Smit, Smith, Smits, Snabel, Snels, Snijder, Snip, Snippe,  Sikkenga, Sipma, Slaaf, Slik, Slot (v.d.) Sloots, Slop, Slurink, Soede, Sonema, Sons, Spaans, Sparla, Speelman, Spiegel, Spijkers, Splunder, Sprenger,  Sprik, Springer, Spruit, Staal,  Staats, Stam, Stapel, Starink, Start,  Steege ter, Steen, Steenge, Steenpoorte, Steentjes, Steetzel, Stel (v.d),  Stenfzand, Stevens, Stiel, Stofmeel, Stolwijk, Stork, Stronck, Stuit, Stukje, Sutter, Suykerbuyk,
  • Tabak, Tabbers,  Tak van der, Talens, Tam, Tamme Hooijenga, Tellingen van, Terhaak, Terpstra, Teschmacher,  Tetenburg,  Theding, Thissen, Thonus, Thijssen, Tienstra, Tiktak, Til (van), Timmer, Timmerman, Timmers, Tiems, Tijmes, Tjepkema,  Tjisse, Tjoelker, Teovank, Tolner, Tonkes, Torleijn,  Touseul, Toxopeus,  Triers,  Trip, Trompetter, Troost, Tuin van der, Tuinen van
  • Ubels, Uilkema, Uiterwijk, Uneken, Unold, Urbanus
  • Valk (v.d), Valkenburg, Vate, Veen v.d., Vedder, Veen,  Veenhoven, Veenstra,  Veere, Veld, Velden van der, Veldman,  Vellen, Velting, Veltrop, Ven v.d., Venema, Vente,Ventering oude lage, Verbeek, Verburgy, Vercade,  Verdurmen, Verhoeks, Verhoeven, Verkaart,  Verkoren, Vermeire, Vermeulen, Vernimmen, Vervack,  Verwaijen, Vieger, Vierkant, Vilder,  Vinckers, Vis, Visser (van de), Vlaming, Vleek, Vlierman, Vliet van, Vlugt,  Vogt, Volk, Volkenrijk,  Vonk,  Vos (de), Voort van der, Vorenkamp,  Vos, Vosse, Vreede, Vriens, Vries de, Vroopm
  • Waack, Waag, Waagmeester, Waaij,Waaker, Waal, (de, v.d.), Waalboer, Waalkens, Waals,   Waals van der, Waalwijk, Waanders, Waard (de), Waarde, Waarden, Waardenburg, (v.d.), Waards, Waart, Waas, Waasdorp, Waay, Waayenberg, Waayer, Wadle, Waegemans, Waegeningh,Waele, Waerdekom,Waerden, Waert, Waerts, Waesberge, Waetjen, Wafelman,Wafler,Wage, Wagelaar,Wagemaar,Wagemakers, Wageman, Wagemans, Wagen, Wagenaar, Wagenborg, Wagener, Wagenfuhr, Wagenhuis, Wagenhuizen, Wagenhuyzen, Wageningen (van), Wagenknecht, Wagenmaker, Wagenmakers, Wagensveld, Wagenvoorde, Wagenvoort, Wagerink, Wagemaker, Wageveld, Waggeveld, Wagho, Waghto, Wagman, Wagner, Wagt de, Wagt van der,Wagtendonk, Wagtendorff, Wagter, Wagterveld, Wagtho, Wagtmans, Wahl(en), l, Waiboer, Waidlich, Waij, Waijand, Waijer, Wailand, Waizner, Wajer, Wajnkowski, Wakelkamp, Waker, Wakker, Wal (v.d.), Warnders, Warrink, Wayto, Weele van der, Weerman, Wegner, Wehkamp,  Weide van der, Weijer, Wel, Weperen van, Wery, Werf v.d., Wessels, , Wessum van, Westenbrink, Westerbeek,   Weurding, Wichers, Wieggers, Wiel (v.d.),  Wiggering,  Wijk van, Wijkamp,  Wilde de, Willemsen, Winkel Buiter, Winter, Wit de, Witberg, Witte (de), Woering, Wolf, Wolffram,Wolde ten, Wolterbeek, Wolters, Woltgang, Wolthuis, Worp, Woude vd, Woudenberg, Writh, Wuffing
  • Zalar, Zanten van, Zegering Hadders, Zeven, Zikken, Zoer, Zondag, Zoutendijk, Zubeil, Zwich, Zwiep, Zwol van.

**) De namen zijn incl. voorletters en plaatsnamen zijn vaak ook terug te vinden in de namenindex en kaartsysteem van het NBI = Nederlandse Beheersinstituut .

"Het Nederlandse Beheersinstituut was na de Tweede Wereldoorlog belast met beheer van vorderingen, vijandelijke vermogens en ontbonden [gelijkgeschakelde en nationaal-socialistische] instellingen. Daarnaast trof het NBI voorzieningen i.v.m. bewindvoering voor rechtspersonen en afwezigen (veelal niet-teruggekeerde joden). Tenslotte was het belast met de uitvoering van verbeurdverklaringen." (bron: National Archief)

Informatie over alle genoemde persoonsnamen in oa krantenarchieven.

Als bron zijn ook het standaardwerk (te downloaden en doorzoekbaar) van Lou de Jong en de sites Oorlogsbronnen en Fold3 gebruikt.
Honderden Nederlanders hebben hun Nederlanderschap verloren. Lijst Vreemde Krijgsdienst  Daar heb je geen bevestiging van het Ministerie voor nodig, het staat gewoon in de Staatscourant

Bron: Fies Dagblad 12-08-1946
In de verschillende  kranten werden de uitspraken van 
Tribunalen op verschillende manier gepubliceerd.



Bron: bijvoegsel Nederlandsche Staatscourant 5-11-1945
De lijsten met namen personen die geschorst zijn overeenkomstig
het Zuiveringsbesluit 1945 staan online op Delpher
In handige index is te vinden op deze Google site
Let op: niet iedereen die geschorst werd was schuldig. Verder onderzoek ALTIJD nodig 

Bron: de Tijd, dagblad voor Nederland, 07-03-1947


Verwante artikelen:


©erichennekam Last update 13 maart 2019

Populaire posts van deze blog

Een hondenhuwelijk

Maanden geleden had Beatrice de uitnodigingen per bode laten bezorgen bij haar Parijse high society vrienden. Het moest een geslaagd feest worden. Dat kon niet gezegd worden van haar eigen huwelijk met Maurice Ephrussi. Ze waren in 1883 getrouwd. Een verbintenis in de kringen van de rijken der aarde. 
Zij was een boorling van de bankier Alphonse James de Rothschild. De beroemdste en lekkerste wijnen kwamen uit zijn wijngaarden. Haar moeder was de nicht van haar vader, Leonara de Rothschild. 
Maurice kwam uit Odessa. Zoon van een handelaar in tarwe, die later de bank Ephrussi & Co oprichtte.  Daar kwam Maurice als bankier te werken. Veel aanwezig was hij niet bij de bank. Zijn grote passie waren paarden. In Bazoches-au-Houlme had hij een grote paardenfokkerij, met welluidende naam Haras du Gazon. Hij sloeg geen paardenrace over.

Beatrice was, zoals altijd, gekleed in een blauwe robe, met linten van dezelfde kleur. Ze was net terug van een bezoek aan een expositie. Haar eigen kunstcoll…

Overzicht van alle Nederlandse krantenarchieven op het Internet

Archief Eemland: plaatselijke kranten uit Amersfoort en omgeving, Zoals Amerfoortsch Dagblad, De Eemlander en de Leusder Krant.Archieven.nl: portaal site van verschillende archiefbeherende instellingen. Kies optie kranten. oa. krantencollectie Streekarchief Voorne-Putten en Rozenburg, Regionaal Archief Dordrecht, gemeentearchieven Kampen, Roermond, Vlissingen en Zaanstad, RHC Eindhoven, EHC Sittard-Geleen en RA Rivierenland. Komen ook hieronder terug.Brabants Historisch Informatie Centrum:  Graafsche Courant, De Echo en Boxmeers Weekblad, Udense Courant.Dag-, Nieuws- en Weekblad in Overijssel: Veel titels. Oa. Tubantia, Deventer Dagblad, Coevorder Courant, Hengelosche Dagblad, Trouw etc.Delpher : het grootste krantenarchief van Nederland op de site van de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier Universiteitsbibliotheken. Honderden titels. Overzicht beschikbare titels (PDF). Niet alleen kranten uit Nederland, maar ook de Nederlandse  Antillen,  Suriname, Nederlands-Indië, Zuid…

Was mijn familie fout/goed in de Tweede Wereldoorlog?

"Was mijn overleden (groot-)vader en/of (groot-) moeder  fout in de Tweede Wereldoorlog? En hoe en/of waar kan ik daar meer informatie over opvragen? " 
Met fout wordt dan meestal bedoeld of ze NSB-ers waren, of de vijand hadden geholpen (bv verraad), of in dienst waren getreden bij de Duitse of Italiaanse krijgsmacht. Het is echter niet zo zwart/wit als hier beschreven. In 2015 nog een onderzoek verricht voor een half-Duitse familie, waar grootouders aan moederszijde NSB-ers waren. Uit mijn onderzoek kwam naar voren dat ze mensen het leven hebben gered door ze uit handen van de Duitsers te houden. 20 april 2016 ben ik een nieuw onderzoek gestart, wat naar verwachting ruim 3 jaar gaat duren.

Afbeelding: 10 mei 1945
Er zijn zeer veel bronnen waar je die gegevens kunt vinden, oa bij het Nationaal Archief en het NIOD, maar ook bij de vele provinciale, regionale of gemeentearchieven. Centrale toegang tot die archieven is de portaal site: Netwerk Oorlogsbronnen.

Zoek je buiten Neder…