Doorgaan naar hoofdcontent

Was mijn familie fout/goed in de Tweede Wereldoorlog?

"Was mijn overleden (groot-)vader en/of (groot-) moeder  fout in de Tweede Wereldoorlog? En hoe en/of waar kan ik daar meer informatie over opvragen? " 

Met fout wordt dan meestal bedoeld of ze NSB-ers waren, of de vijand hadden geholpen (bv verraad), of in dienst waren getreden bij de Duitse of Italiaanse krijgsmacht. Het is echter niet zo zwart/wit als hier beschreven. In 2015 nog een onderzoek verricht voor een half-Duitse familie, waar grootouders aan moederszijde NSB-ers waren. Uit mijn onderzoek kwam naar voren dat ze mensen het leven hebben gered door ze uit handen van de Duitsers te houden. 20 april 2016 ben ik een nieuw onderzoek gestart, wat naar verwachting ruim 3 jaar gaat duren.


Afbeelding: 10 mei 1945

Er zijn zeer veel bronnen waar je die gegevens kunt vinden, oa bij het Nationaal Archief en het NIOD, maar ook bij de vele provinciale, regionale of gemeentearchieven. Centrale toegang tot die archieven is de portaal site: Netwerk Oorlogsbronnen.

Zoek je buiten Nederland, gebruik dan het Archief Portaal Europa Second World War.
Start je onderzoek echter altijd met literatuuronderzoek.
Een snelle methode om informatie te achterhalen is de volgende:
Handig hulpmiddel bij zo'n WOII onderzoek is de digitale Oorlogsgids met daarin de antwoorden op de 25 meest gestelde vragen over de Tweede Wereldoorlog.

1. Vraag bij het CBG Centrum voor Familiegeschiedenis de persoonskaart op van de overleden (voor-)ouder waarover je meer WO2 informatie wilt uitzoeken. Dit is niet helemaal gratis. Ongeveer de prijs van een redelijke fles wijn (tarieven). Zelf vraag ik honderden persoonskaarten per jaar op voor allerlei soorten onderzoeken.De kaarten bevatten een schat aan informatie. Zo valt in vak 35 te lezen of iemand het Nederlanderschap kwijt is geraakt. Dat kan er op wijzen dat hij/zij in vreemde krijgsdienst is getreden.


Afbeelding: voorbeeld persoonskaart (voorzijde)
2. Als je de kopie van de persoonskaart hebt ontvangen heb je het bewijs dat iemand is overleden.

3. Ga nu bij het Nationaal Archief vragen of er een dossier van de persoon in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) zit. Dit vooronderzoek is gratis. Je moet daarvoor wel een account aanmaken bij het Nationaal Archief. (zie ook mijn korte handleiding) .
In het CABR archief zitten de gegevens van ruim 300.000 Nederlanders waar na de Tweede Wereldoorlog onderzoek is verricht om te kijken of ze fout waren geweest.
Update: Op 4 januari 2019 heb een lijst met achternamen gepubliceerd en meer informatie hoe gegevens te achterhalen zijn.

4. Als de persoon bekend is kun je het CABR dossier onder voorwaarden inzien door het digitaal of per brief aan te vragen. Daarbij doet u een kopie van de persoonskaart als bewijs van overlijden.

NB Veel meer Tweede Wereldoorlog bronnen zijn ik vinden via de site Oorlogsbronnen. , met daarin meer dan 500 online bronnen.



Afbeelding: voorbeeld tribunaalverslag Nieuwsblad van Friesland, 30-7-1947
6. Een complete ledenlijst van de NSB-ers is niet bewaard gebleven. Bij het NIOD hebben ze wel het archief van Nationaal-Socialistische Beweging. Klik op woord Inventaris om te zien wat er in dit archief te vinden is. Online staat de Ledenlijst NSB Amsterdam.

Meer over Nederlands Arbeidsfront op de site Historici.nl.

In het Oorlogsarchief van het Rode Kruis [nu bij Nationaal Archief] is informatie te vinden of op te vragen over Nederlanders in Duitse krijgsdienst.
Op de website van de Duitse Volksbund staat de zogenaamde Gräbersucher. Veel gesneuvelde Nederlandse militairen in Duitse krijgsdienst zijn hierin te vinden. Bij de Deutsche Dienststelle (WASt) zijn Wehrmacht dossiers op te vragen.


Copyright Eric Hennekam. Overnemen mag, mits met bronvermelding.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Een hondenhuwelijk

Maanden geleden had Beatrice de uitnodigingen per bode laten bezorgen bij haar Parijse high society vrienden. Het moest een geslaagd feest worden. Dat kon niet gezegd worden van haar eigen huwelijk met Maurice Ephrussi. Ze waren in 1883 getrouwd. Een verbintenis in de kringen van de rijken der aarde. 
Zij was een boorling van de bankier Alphonse James de Rothschild. De beroemdste en lekkerste wijnen kwamen uit zijn wijngaarden. Haar moeder was de nicht van haar vader, Leonara de Rothschild. 
Maurice kwam uit Odessa. Zoon van een handelaar in tarwe, die later de bank Ephrussi & Co oprichtte.  Daar kwam Maurice als bankier te werken. Veel aanwezig was hij niet bij de bank. Zijn grote passie waren paarden. In Bazoches-au-Houlme had hij een grote paardenfokkerij, met welluidende naam Haras du Gazon. Hij sloeg geen paardenrace over.

Beatrice was, zoals altijd, gekleed in een blauwe robe, met linten van dezelfde kleur. Ze was net terug van een bezoek aan een expositie. Haar eigen kunstcoll…

Overzicht van alle Nederlandse krantenarchieven op het Internet

Archief Eemland: plaatselijke kranten uit Amersfoort en omgeving, Zoals Amerfoortsch Dagblad, De Eemlander en de Leusder Krant.Archieven.nl: portaal site van verschillende archiefbeherende instellingen. Kies optie kranten. oa. krantencollectie Streekarchief Voorne-Putten en Rozenburg, Regionaal Archief Dordrecht, gemeentearchieven Kampen, Roermond, Vlissingen en Zaanstad, RHC Eindhoven, EHC Sittard-Geleen en RA Rivierenland. Komen ook hieronder terug.Brabants Historisch Informatie Centrum:  Graafsche Courant, De Echo en Boxmeers Weekblad, Udense Courant.Dag-, Nieuws- en Weekblad in Overijssel: Veel titels. Oa. Tubantia, Deventer Dagblad, Coevorder Courant, Hengelosche Dagblad, Trouw etc.Delpher : het grootste krantenarchief van Nederland op de site van de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier Universiteitsbibliotheken. Honderden titels. Overzicht beschikbare titels (PDF). Niet alleen kranten uit Nederland, maar ook de Nederlandse  Antillen,  Suriname, Nederlands-Indië, Zuid…