Doorgaan naar hoofdcontent

Gebouwen- en woononderzoek in Nederland

De belangstelling voor huizenonderzoek is laatste jaren erg toegenomen. Merk dat zelf aan de vele vragen die ik daarover krijg. Hieronder een serie bronnen, tools en literatuur waarmee u heel veel informatie kunt verzamelen over de geschiedenis van een gebouw, én of waar mensen woonachtig waren. Maar ook kunt u hiermee achterhalen waar criminelen actief waren of een (nu) bekende politicus problemen kreeg, welke bedrijven er in gebouwen actief waren, of in welke huizen prostitutie wordt bedreven.   Combineer altijd verschillende bronnen. Het is slechts een selectie van de bronnen die ik afgelopen jaren heb gebruikt voor onderzoeken. Tot 1 juni 2021 blijven alle blogs online.

Algemeen

Laat ik beginnen met een interessant hulpmiddel met onderzoekstips over oa het gebruik van het kadaster, notarisarchieven etc:  Broncommentaren 3: Bronnen betreffende de registratie van onroerend goed in de negentiende en twintigste eeuw én Broncommentaren 4: Bronnen betreffende de registratie van onroerend goed in Middeleeuwen en Ancien Régime 

Notarisarchieven zijn een schitterde bron.  Daarin zijn bijvoorbeeld als transacties en overdrachten te vinden.  In 2016 heb ik bij het Stadsarchief Amsterdam een presentatie gegeven over notarisarchieven, de sheets staan nog online Mijnheer de notaris. Tips en trucs voor het zoeken in notarisarchieven Hou er altijd rekening mee dat huisnummers (maar ook straatnamen) gewijzigd kunnen zijn.   De archiefdiensten hebben daarvoor per plaats concordantielijsten. 

Kadasterarchieven.  Tegen betaling  is bij het kadaster hedendaags informatie te vinden over de eigenaren van huizen. Bij de  archiefdiensten zijn de historische kadaster gegeven te vinden, voor een deel staan deze al online. Kadaster begon officieel in 1832, daarvoor waren er al metingen. De aanzet werd al gegeven door Napoleon. Belangrijkste toegangen zijn:

  • BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen). Handige tool is hier de Bagviewer. Tik links in het menu onder zoeken een straatnaam in. Je krijgt dan een schat aan gegevens bv bouwjaar, oppervlakte, functie (gebruiksdoel). Deze gegevens zijn echter neit altijd correct is mijn ervaring. Wees daar alert op.
  • Kadastrale kaarten 1811-1832
  • Mensen kunnen ook in boten wonen. Kadaster is verantwoordelijk voor registratie.  Database hypotheken en beslagen die rusten op een schip én natuurlijk de Teboekstellingen van schepen
  • Pdok publieke PDOK viewer met actuele geo informatie en hoogte huizen en andere gebouwen
  • Topotijdreis: 200 jaar topografie met oa veel luchtfoto's  
  • Waag Hoe oud is een woning. Meer dan 9 miljoen gebouwen zijn hier opgenomen. Zoom in met de kaart.
Woon en werkadres H.Wouters, Molenstraat Roosendaal
Bron foto: collectie Westbrabants Archief

Vergunningen. Je hebt ze overal voor nodig. Een bouw-, gebruikers-, hinderwet-, horeca-, kap-, milieu, omgevings- , parkeer- en terrasvergunning.  Je hebt zelf een inrit- en vent-vergunning. Die staan allemaal op de websites van de gemeenten, en de historische vergunningen zijn te vinden bij de archiefinstellingen of via archieven.nl. Een flink deel is digitaal te raadplegen. Op het portaal Mijnadres zijn ze van acht gemeenten te raadplegen, waaronder Rotterdam en schiedam. 
Naast vergunningen heb je ook allerlei belastingen op onroerend goed. Van haardbelastingen tot WOZ. Het Utrechts Archief  heeft voor onderzoekers ooit eens een handige gids voor huizenonderzoek gemaakt. Is nu gratis te downloaden en de informatie goed toepasbaar voor andere gemeenten: Gids huizen voor historie. Overigens hebben meer archiefinstellingen tips voor onderzoekers op hun website.
Tip:  gebruik de zoekmachines op de websites van de gemeenten niet om een adres te zoeken. Veel beter om Google te gebruiken in combinatie van de site operator.  Bijv zoekstring: "herengracht *" site:amsterdam.nl (voor het  sterretje * een huisnummer invullen.)

Burgerlijke Stand en andere bevolkingsregistraties.  Deze bronnen barsten werkelijk uit hun voegen van informatie over huizen én hun bewoners.  In de blog Nederland: bronnen voor het zoeken naar je roots zijn de online bronnen te vinden. Meestal kun je niet zoeken straatnamen en huisnummers in de burgerlijke stand.  Dat kan wel bij de bevolkingsregistraties.  Belangrijkste toegang voor Nederland is WieWasWie . De voorloper van de burgerlijke stand (vóór 1811, in zuid Nederland eerder) zijn de kerkboeken met de doop-, trouw, en begraafregistratie (DTB). Soms exact, vaak crypties (bv buiten de Bemuurd Weerd) staan daarin adressen. Ook deze DTB registers  zijn online te vinden via Nederland: bronnen voor het zoeken naar je roots. Ook historische kaarten en plattegronden (zie verder) kunnen je erg behulpzaam zijn bij het zoeken van de precieze locatie van een gebouw, zoals beschreven in de kerkboeken en/of burgerlijke stand.

Via krantenarchieven en de daarin opgenomen familieadvertenties, advertenties én artikelen is veel informatie te verzamelen over de bewoners/gebruikers van gebouwen en de gebeurtenissen aldaar. Zoek bijvoorbeeld op straatnaam.  Hou er altijd rekening mee dat huisnummers (maar ook straatnamen) gewijzigd kunnen zijn.   De archiefdiensten hebben daarvoor per plaats concordantielijsten. 




Historische kaarten en plattegronden.  Daar staan er duizenden van online, zowel bij de Nederlandse archiefdiensten  als in het buitenland. Zo heeft de British Library net 40.000 kaarten op Flickr online gezet, waaronder een deel uit Nederland. 

Archieven portaal.  Archieven.nl is een portaal dat toegang geeft tot veel archiefcollecties in Nederland. Je kunt hier zoeken op straatnamen en huisnummers, maar ook op specifieke documenten waarin adressen in voorkomen bijvoorbeeld ledenlijsten van verenigingen en kerken, stamboeken, foto's, plattegronden, vergunningen, bouwdossiers, brieven, dagboeken, handelsregisters, kamer van koophandel, etc etc.

Bronnen, bronnen, bronnen..

  • Adres- en telefoonboeken. Laat ik de adresboeken net in een eerdere blog op een rijtje hebben gezet. Telefoonboeken zal later toevoegen
  • Bing Maps Niet zo populair als Google Maps, maar vaak erg goed.
  • Digitale foto's op het Internet bevatten vaak meer informatie dan u denkt. Bijvoorbeeld de coördinaten waar de foto's genomen zijn. Hiermee heb ik al heel wat personen én hun woonplaats kunnen achterhalen. Ja, zoeken met foto's kan, zonder één woord te gebruiken. Bijvoorbeeld met TinEye en Google Reverse Image Search. De beste reverse image zoeker m.i. is die van Yandex.
    Zet in zeker de Google Lens app op je telefoon (ios of Android), daarmee kun je zoeken naar afbeeldingen of delen van afdelingen, teksten en nog veel meer.
    Tip: geen resultaat met reverse image? Maak je afbeelding in zwart/wit of zoek met een fragment van je afbeelding.
    Met een Exiftool  is de  metadata te achterhalen die meestal in digitale foto's worden opgeslagen, zoals type camera, plaats, datum en tijd waar de foto is genomen etc. Zelf gebruik ik regelmatig een Exif Viewer als extentie in Google Chrome. Online kan het ook met bijvoorbeeld FotoForensics. Een foto hoef je alleen maar te uploaden of zoeken met de hyperlink. 
  • Delpher Dat kennen de meeste mensen van de online krantenarchieven, je krijgt hier ook toegang tot online boeken en tijdschriften. Vul eens je straatnaam of plaats in.
  • Funda.  Ja makelaars zijn soms wat slordig met de gepresenteerde foto's.
  • Gegevens betreffende roerend en onroerend bezit in de Nederlanden in de 16e eeuw
  • Google Maps incl. Streetviewer, Wist u dat een deel van Kamer van Koophandel gegevens hieraan gekoppeld zijn.
  • Het Nieuwe Instituut architectuurmuseum, rijkscollecties, stedenbouw etc Via het zoekportaal is hier veel informatie te verkrijgen. Vul bijv. je straatnaam in.
  • HisGis Geografisch Informatiesysteem. "HisGIS is bedoeld voor ieder met interesse in kaarten, historie, huizen, namen, genealogie en grondbezit"
  • Hookers Met dit site heb ik ooit een gemeenteraad laten  zien waar prostitutie werd bedreven in hun gemeente.  Combineer het met gemeentelijke vergunningen (zie boven). Dit overzicht van illegale bordelen en verdachte huizen in Amsterdam uit 1897 is er ook voor andere plaatsen te vinden.
  • Joods Monument slachtoffers Tweede Wereldoorlog 1940-1945. Je kunt op straat, huisnummer en plaats zoeken, maar ook op persoonsnamen.
  • Overheid.nl Op deze site staat eindeloos veel informatie over gebouwen en hun bewonedrs/bedrijven.  De zoekfunctie is bagger, gebruik daarom Google als zoekmachine in combinatie van de site operator. Voorbeeld zoekstring: maliebaan utrecht site:overheid.nl
  • Rapporten Centrale Inlichtingendienst 1919-1940
  • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Digitale bronnen archeologie, huizen en andere gebouwen, bewoners etc 
  • Verkaufsbücher (avstgoedboeken Duitse bezetter). Joden onteigende panden Tweede Wereldoorlog 
  • Volkstellingen 1785 -1971

Geografisch per provincie [is nog in opbouw]

Drenthe:
Flevoland:

Friesland:

Gelderland:
Groningen:
  • Groninger Archieven o.a panden, boerderijen, bouwdossiers, schepen en schippers plaatsen provincie Groningen.
Limburg:

Noord-Brabant:

Noord-Holland:
  • Regionaal Archief Alkmaar  oa Historisch kadaster Alkmaar en bouwvergunningen
  • "Register van de Zeedyk genaamd den Zeeburg en Diemerdyk gelegen tusschen de steden Amsterdam en Muyden" - Anno 1741 Met vermelding van bewoners / perceeleigenaren
  • Slaveneigenaren Amsterdam. Waar waren ze woonachtig toen de slavernij in 1863 werd afgeschaft.
  • WestFries archief  oa. vergunningen. Huidige gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer en Stede Broec
Overijssel:

Utrecht:
  • Archief Eemland oa bouwdossiers en -tekeningen Amersfoort, ontwerptekeningen, plattegronden
  • Bronnen toegankelijk bij het Utrechts Archief oa bouwvergunningen, transportregisters etc
  • Utrechts Documentatiesysteem (UDS) Documentatie.org monumentenzorg, bouwhistorie en cultuurhistorie
  • Huizenonderzoek Utrecht portal eigenaren, bewoners, vergunningen, transporten en plechten etc.

Zeeland:
Zuid-Holland:
Eric Hennekam
Onafhankelijk onderzoeker
Te vinden op Twitter en linked tot 1 juni 2021.










Populaire posts van deze blog

Was mijn familie of een persoon fout/goed in de Tweede Wereldoorlog?

"Was mijn overleden (groot-)vader en/of (groot-) moeder  fout in de Tweede Wereldoorlog? Hoe en/of waar kan ik daar meer informatie over opvragen? "  Dit soort vragen heb ik afgelopen 30 jaar veel gekregen. Hieronder enkele tips om zelf onderzoek te verrichten.  Met fout wordt meestal bedoeld of ze NSB-ers waren, of de vijand hadden geholpen (bv verraad of collaboratie), of in dienst waren getreden bij de Duitse of Italiaanse krijgsmacht. Het is echter niet zo zwart/wit als hier beschreven. In 2015 nog een onderzoek verricht voor een half-Duitse familie, waar grootouders aan moederszijde NSB-ers waren. Uit mijn onderzoek kwam naar voren dat ze mensen het leven hebben gered door ze uit handen van de Duitsers te houden. Daarom altijd goed onderzoek, voordat je conclusies gaat trekken. Daarnaast verplaats je in de (oorlogs-)tijd. Te vaak kijken we met een hedendaagse blik naar het verleden. Afbeelding: 10 mei 1945 Er zijn veel bronnen waar je die gegevens kunt vinden, oa bij het N…

Nederland: bronnen voor het zoeken naar je roots

WIEWASWIE is de belangrijkste Nederlandse website met bronnen voor genealogisch onderzoek. Van elke familie zijn hier gegevens te vinden. Schaf een voordelig account aan, want dat maakt het zoeken makkelijker. Bij zoeken naar personen moet je altijd rekening houden met varianten in de schrijfwijze van de voor- en achternamen.  De twee databanken achternamen en voornamen zijn daarbij een handig tools. Ze geven ook aan waar namen geografisch veel voorkomen. Let op: gegevens altijd controleren aan de hand van de originele akten, dat kan vaak op de site zelf of via Familysearch. 
Hoe krijg je toegang tot de miljoenen bronnen op site FamilySearch (mormonen)? Altijd eerst inloggen bijFamilySearch [account aanmaken is gratis].

Zoeken gaat het snelst (geografisch of op bron) via de catalogus. Kies links in menu bij Availability optie: online. Kies voor de kerkboeken (dtb) a) church books of soms staan ze onder: b)  registers van de burgerlijke administratie, Zie daarna de verschillende links naar …

Zoeken met foto's en herkomst digitale foto's achterhalen

In 2014 vroeg ik aan studenten in Utrecht: "Waar is bovenstaande digitale foto van een madeliefje in het gras genomen, en wanneer is deze foto gemaakt?". Ze keken me aan alsof ze het in Keulen hoorde donderen. "Dat kan toch overal zijn" was de meest voorkomende reactie. In veel digitale foto's worden, evenals bij digitale files, zoals  Microsoft, Word, Excel en Access en Gmail, metadataopgeslagen. Gegevens over het apparaat waar de foto mee is genomen, de plaats (geodata: coördinaten), de computer waarmee een file is gemaakt etc. Digitale foto's op het Internet bevatten dus vaak meer informatie dan u denkt.Met de metadata heb ik al van heel wat personen hun verblijfplaats kunnen achterhalen. Zoeken met foto's kan, zonder één geschreven woord te gebruiken. Bijvoorbeeld met Baidu Image,  TinEye en Google Reverse Image Search. De beste reverse image zoeker is mijn inziens die van Yandex.Zet zeker de Google Lens app op je telefoon (ios of Android), daarmee …

Bronnen, tips en tools

Op deze site met blogs kunt u honderden bronnen vinden voor uw onderzoek. Sinds de start van deze site is hij al meer dan 2,6 miljoen keer geraadpleegd.  De verschillende blogs update tot 1 juni 2021 ik met grote regelmaat. Zie lijst onder deze blog. Daarnaast krijg ik van veel mensen aanvullingen en verbeteringen toegezonden.   Ben daar blij mee, want zo helpen we elkaar.Verwacht geen gelikte blogs, het gaat om de content. Af en toe zal ik als voorbeeld een onderzoek publiceren, zoals dat van Mata Hari eaEric HennekamOnafhankelijk onderzoeker. Te vinden op Twitter en LinkedIn tot 1 juni 2021.Update van de blogs23-10-20    Zoeken met foto's en herkomst digitale foto's achterhalen20/10/20    Update bronnen begraafplaatsen en WOII goed/slecht blog16/10/20    Gebouwen- en woononderzoek in Nederland Per gemeente bronnen15/10/20 Start nieuwe blog: Gebouwen- en woononderzoek in Nederland15/10/20    Flamish Library. Vlamingen in de USA. Update bronnen België15/10/20    Familieadverte…

Online begraafplaatsen uit heel de wereld

Voor het zoeken naar personen kunnen de gegevens die te vinden zijn op onderstaande websites met begraafplaatsen van belang zijn. Ik gebruik deze bronnen bijna dagelijks, ook om nog levende personen te vinden.  De lijst is niet compleet. Gelukkig hebben we zoekmachines als Bing,  BaiduGoogle (gebruik altijd de versie van het land waarin de begraafplaats ligt die je zoekt) en Yandex. Zal regelmatig begraafplaats bronnen toevoegen, daarbij ook gegevens uit oa begraafplaats boeken (bv cemetery records).

Euro-teken achter een link = (deels) betaaldatabase. Index vaak gratis.
*) Toegangen van FamilySearch. Maak gratis account aan.

Tip: Combineer de gegevens die je gevonden hebt met de data uit online familieadvertenties uit online krantenarchieven, Bidprentjes en rouwbrieven, notaris archieven en natuurlijk primaire bronnen, zoals  burgerlijke stand, persoonskaarten (Nationaal Register Overledenen), Verlieslijsten in krantenarchieven,  gezinskaarten, burgerlijke stand en/of kerkboeken.

Alg…

Duitsland: bronnen voor het zoeken naar je roots

Belangrijke sites voor zoeken naar personen  in Duitsland : Archion Database kerkboeken Evangelische kerk, misschien wel de belangrijkste toegang tot DTB boeken Duitsland, maar voor raadplegen moet u soms betalen.Bijna 80 miljoen records uit de parochieboeken (DTB) van de Lutherse kerk Duitsland zijn afgelopen week online gezet op de site FamilySearch. Niet alle records zijn geïndexeerd. Selectie van de geïndexeerde Duitse doop, trouw, en begraaf records op FamilySearch zijn: Een link die nog veel meer informatie geeft, en u kunt zoeken op alle plaatsen in de wereld, is Explore Historical Images.DTB Lutherse kerk 1500-1971Geboorten 1588 - 1898Trouwen 1558 - 1929Begraven/overlijden 1582 -1958NB Toegang tot alleonline records Duitsland kunt u HIER vinden of gebruik de snelle zoekoptie via de Catalogus.
Ahnenforschung een portaal dat toegang geeft tot verschillende online databasesAhnelotseAlle Limburgers provincie Limburg en aangrenzende plaatsen in Belgie en DuitslandArchivalia.   Site va…